Szósty ogląd mądrości według Stanisława ze Skarbimierza – od strony jej pierwszeństwa przed orężem wojennym

Data

Polecamy

Ósmy ogląd mądrości według Stanisława ze Skarbimierza – od strony powinności i poszanowania dobra wspólnego

Poniżej prezentujemy ósmy ogląd mądrości - o dobru wspólnym - Stanisława ze Skarbimierza, uczonego i doradcy królewskiego z XIV/XV wieku. Twórcy polskiej szkoły dyplomacji, prekursora prawa międzynarodowego oraz zasady tolerancji.

Instytucja rodziny i jej wrogowie. II RP, PRL, III RP (3)

Służby ZSRR od początku istnienia infiltrowały organizacje nauczycieli, pisarzy i publicystów. To mobilizacja narodu polskiego w obronie tradycyjnych wartości była przyczyną ich klęski w 1920. Postanowiły je podmienić na swoje.

Instytucja rodziny i jej wrogowie. Rewolucja francuska, Marks, Engels, Kołłontaj (2)

Pierwsze feministki (sufrażystki) były przeciwniczkami aborcji. Chciały tylko równych praw obywatelskich. Hasło legalizacji aborcji ściśle wiąże się z komunizmem i jego celem - zniszczeniem starego porządku opartego na rodzinie.
Przedstawia się przełożenie antyczno-chrześcijańskiej koncepcji mądrości na praktykę polityczną i na formację duchową, rozwijane przez Stanisława ze Skarbimierza – uczonego i królewskiego doradcę z przełomu XIV i XV w.

W Mowie o tym, że należy wyżej cenić mądrość niż oręż wojenny (Sermo, quod sapientia sit armis bellicis praeponenda) Stanisław ze Skarbimierza (ok. 1360-1431) rozważał problem, który przedstawił Arystoteles (384-322 przed Ch.) w księdze VII Polityki. Stagiryta zastanawiał się nad celem państwa i jednoznacznie stwierdził, że nie jest nim wojna, lecz państwo musi być do wojny przygotowane. A w zupełnie innym kręgu kulturowym taoista Lao Tzu (VI/V w. przed Ch.) pisał, że „[n]ależy raczej żałować, że nie dało się zapobiec wojnie/Nigdy nie wolno myśleć o podbijaniu innych siłą oręża” i że „wyrafinowane narzędzia wojenne źle wróżą przyszłości”. Skarbimierczyk skupił się na tym, jak konfliktów zbrojnych unikać, a gdy do nich dojdzie – jak zwyciężać także wtedy, gdy się dysponuje siłami oręża słabszymi niż przeciwnik.

Stanisław ze Skarbimierza był prawnikiem. Uzyskał tytuł doktora praw na Uniwersytecie w Pradze. Zwracał zatem szczególną uwagę na to, że o sile państwa i zachowaniu przez nie pokoju decyduje stanowienie sprawiedliwego i adekwatnego prawa. Pisał, że „[u]stawa prawna (…) winna być rozumna, przekonująca, użyteczna i godna poszanowania”. A taką jest każda, która wywodzi się z prawa naturalnego, czyli z prawa bożego. W państwie, które rządzi się takim prawem, „siłą kierującą jest prawda, prawem miłość bliźniego, regułą sprawiedliwość i równość”. Wskazywał tym na ogólne podstawowe prawo w rodzaju konstytucji, podczas gdy praktyka życia politycznego i społecznego niewątpliwie wymaga wprowadzania szczegółowych regulacji, koniecznych do porządkowania spraw doraźnych.

Rozumienie, czym jest prawo naturalne zależy od tego, jakie znaczenie nadaje się terminowi natura. Za Arystotelesem św. Tomasz z Akwinu (1225-1274) przyjął, że „jest istotą rzeczy przyporządkowaną do właściwego jej działania”. Wtedy prawo naturalne, jak ujął to Javier Hervada, „określa część porządku prawnego składającą się z norm, praw i stosunków, których źródłem i podstawą jest natura człowieka”. Kluczowe zatem jest zharmonizowanie postawy człowieka-obywatela z jego naturą oraz wzajemne relacje między obywatelami. To zaś, jak szczegółowo o tym pisał Arystoteles w księdze VIII Polityki, należy mądrze kształtować w wychowaniu. I jest to zadanie państwa.

Teresa Grabińska
Teresa Grabińska
Dr hab., prof. akademicki. Autorka ponad 350prac naukowych, publikowanych w Polsce i za granicą, poświęconych fizyce, filozofii i sekuritologii. Wśród publikacji znajduje się 12 monografii autorskich i 27 monografii zbiorowych pod jej naukową redakcją albo współredakcją.

Ostatnie wpisy autora