26.04
Watykan
Odbył się pogrzeb papieża Franciszka.
Korzystając z okazji sesję zdjęciową urządził sobie marszałek polskiego Sejmu, Szymon Hołownia, wywołując tym pewną konsternację.
Doszło też do spotkania Trump – Zełeński. Pierwszego od czasu niesławnej kłótni w Białym Domu. Trzeci fotel, na którym miał usiąść prezydent Francji, Emanuel Macron, został na wyraźną sugestię Donalda Trumpa odstawiony pod ścianę.
Polska
Do Sejmu trafił projekt o ratyfikacji umowy między Polską a Indiami o zabezpieczeniu społecznym, podpisanej 25 listopada, która pozwoli 20 tys. Hindusom pracującym w Polsce pobierać polską emeryturę z uwzględnieniem okresu pracy w Indiach. Dostaną wyrównanie do 1,9 tys. zł emerytury minimalnej, jeśli spełnią warunki (staż pracy liczony w obu krajach, a w samej Polsce wystarczy miesiąc). Powrót do Indii = utrata dopłaty. Umowa działa w 2 strony, ale w Indiach zatrudnionych jest tylko 200 Polaków.
Premier Tusk zadeklarował podczas obchodów 1000-lecia koronacji Chrobrego w Gnieźnie chęć wprowadzenia nowej doktryny narodowej – „doktryny piastowskiej” – ma być oparta na najsilniejszej armii, gospodarce i sile politycznej Polski w regionie. Nawiązał do decyzji Piastów o integracji z Zachodem, skrytykował narzekania na koszty członkostwa w UE.
Poparcie dla PiS (29,6%) przebiło KO (28,6%) w nowym sondażu United Surveys dla WP.
USA
Donald Trump zadeklarował, że Krym pozostanie przy Rosji. Wg niego, przyczyna wojny to plany na dołączenie Ukrainy do NATO. Jego plan pokojowy zakłada przekazanie Rosji ok. 20% Ukrainy. Trump stwierdził, że Rosja poszła na “duże ustępstwo”. Ma nim być rezygnacja z zajęcia całej Ukrainy.
Zarzucił, że do zajęcia Krymu doszło za Obamy i pyta, dlaczego wtedy nikt o niego nie walczył, “żadnego wystrzału”. Zapewnił, że nie sprzyja żadnej ze stron i oczekuje porozumienia do 2 tygodni.
Afryka
Trwa ekspansja Turcji. Wyśle 500 komandosów oraz uzbrojenie do Somalii w ramach paktu obronnego, a zyska 30% przychodów z tamtejszej ropy i gazu. Docelowo trafi do tego kraju 2,5 tys. tureckich żołnierzy na 2-letnią misję. Turcja posiada w Somalii bazę wojskową od 2017 r. i szkoli somalijskie siły. Od 2007 r. prowadzi tam też szkołę wojskową, którą ukończyło 10 tys. osób.
Zasoby surowcowe Somalii są gigantyczne. Szacuje się je na 6 mld m3 gazu i 30 mld baryłek ropy. W kraju trwa wojna sił rządowych z islamskimi terrorystami z Asz-Szabab i ISIS, którzy niedawno zdobyli bazę wojskową 200 km od stolicy, Mogadiszu.
UE
KE stara się domknąć nawet wstrzymane dotąd negocjacje umów handlowych z partnerami UE, by zjednoczyć gospodarczo świat przeciwko USA po wprowadzeniu przez nie ceł.
UE odpowiada za 16% światowego handlu, USA 13%. Główne umowy w przygotowaniu: Mercosur (Argentyna, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj, Boliwia), by poszerzyć handel na rynku 700 mln konsumentów; Indie (wspólny rynek 2 mld ludzi, ale rozmowy w 2013-2019 kończyły się fiaskiem) umowa o wolnym handlu; Australia (15 rund rozmów od 2018 r., spór o mięso i oznaczenia geograficzne żywności); Indonezja i kraje ASEAN, by uzyskać dostęp do rud niklu, ale wcześniej zawieszono rozmowy z Malezją i Filipinami.
Wyzwania dla UE to: presja rolników (np. we Francji, Polsce, Belgii); konkurencja Chin i Wlk. Brytanii; spory prawne np. w WTO dot. zakazu eksportu surowców.
25.04
Polska
Mężczyzna, którego była partnerka podrobiła zgodę na transfer zarodka w klinice in vitro, rozważa pozwanie placówki za zabieg bez jego wiedzy. Kobieta urodziła, a mężczyzna jest zmuszony płacić alimenty. Zjawisko jest szerzej znane na Zachodzie, pozew w Polsce byłby pierwszym.
Polska ustawa o leczeniu niepłodności nie wymaga osobistej obecności ojca, a np. w 2024 r. mimo braku zgody ojca, kobieta uzyskała zastępczą zgodę sądu w Radomiu na zabieg.
ABC
Ruszyły ekshumacje polskich ofiar rzezi wołyńskiej w Puźnikach na Ukrainie – w lutym 1945 r. banderowcy z UPA wymordowali tam ok. 100 Polaków, głównie kobiety i dzieci oraz spalili 170 domów.
Poszukiwania w nieistniejącej już wsi prowadził m.in. polski IPN. Wykonano 500 odwiertów i 80 odkrywek, znaleziono zbiorową mogiłę. Ukraina ostatecznie zaakceptowała jeden z kilkunastu polskich wniosków o ekshumacje. Powstanie tam baza naukowa z namiotami.
RUS
Rosja i Chiny stworzyły system bankowy „China Track”, omijający zachodni system SWIFT i nadzór finansowy, by ominąć sankcje na największe banki przy eksporcie z Rosji do Chin.
Wymiana handlowa tych krajów w 2024 r. wyniosła rekordowe 245 mld $, mimo prowizji sięgających nawet 12% z powodu ryzyka dla chińskich banków. Transakcje w „China Track” odbywają się głównie w juanach i rublach.
Z ujawnionych w ataku hakerskim danych wynika, że rosyjska armia masowo rekrutuje zagranicznych najemników – tylko w 1 punkcie rekrutacji w Moskwie pozyskała ponad 1,5 tys. rekrutów z 50 krajów (najwięcej, 600 z Nepalu, 51 z Chin). Ponad 1,3 tys. trafiło na front na Ukrainie. Zachodnich Europejczyków było 34, z Wlk. Brytanii, Francji, Belgii, Włoch, a także 70 Białorusinów i 8 Serbów.
UE
Estonia utworzy bazę wojskową w Narwie, przy granicy z Rosją; ma tam stacjonować 200 żołnierzy; trwa wybór lokalizacji w centrum miasta, zamieszkanym w 85% przez osoby o rosyjskich korzeniach.
24.04
Polska
Prezes Banku BNP Paribas Przemysław Gdański zarzucił w wywiadzie, że Polacy są uprzedzeni do banków nie przez ich monstrualne zyski czy najgorsze w Europie oprocentowanie kredytów, tylko przez antysemityzm, bo w przeszłości pożyczaniem zajmowali się Żydzi.
ABC
Szefowie MSZ USA, Wlk. Brytanii, Francji i Niemiec wycofali się z rozmów w Londynie ws. rozejmu na Ukrainie, co ostatecznie zrobił też szef MSZ Ukrainy. Powód to brak zgody Ukrainy na uznanie Krymu za rosyjski w warunkach pokojowych.
CHRL
Chińczycy przekazują rebeliantom Huti dane satelitarne, co pomaga w atakach na statki na Morzu Czerwonym – potwierdził Departamentu Stanu USA.
Mowa o firmie Chang Guang Satellite Technology. Od końca 2023 r. Huti zaatakowali ponad 100 statków. Mają też dane wywiadowcze z Rosji i Iranu.
RUS
Nowa taktyka rosyjskich ataków dronami na Ukrainę – drony kamikadze atakują w rojach, w formacjach, z kilkoma pełniącymi rolę zwiadowców. Dolatują 2 km nad celem, po czym z wielką prędkością pikują, uniemożliwiając zestrzelenie.
Mają nowe, 2x mocniejsze głowice 90 kg. Mieszkańcy opisują przerażający, świszczący dźwięk tuż przed uderzeniem. Zniszczono m.in. zakłady Unitech i Sztorm w Oddesie (produkujące technologie dla lotnictwa i dronów) oraz magazyny w porcie.
UE
KE nałożyła 500 mln € kary na Apple i 200 mln € na Meta za złamanie Aktu o rynkach cyfrowych, który działa od marca 2024 r.
Apple ukarano za blokowanie twórcom aplikacji reklamowania produktów i tańszych ofert poza App Store, a Meta za wymuszanie na użytkownikach wyboru między zgodą na użycie danych do reklam, a opłatą za ich brak. Przy braku zmian będą kolejne kary.
USA
USA zapowiedziały redukcję 15% zatrudnienia i 50% finansów Departamentu Stanu,w tym likwidację departamentów, które krytykowały konserwatywne rządy np. w Polsce i na Węgrzech, a które wg nowego rządu były „platformą lewicowych aktywistów do ataków na konserwatywnych przywódców i promowania embarga na Izrael”.
Chodzi o departamenty bezp. ludności cywilnej, demokracji i praw człowieka. Osobny zarzut dot. departamentu ds. populacji, uchodźców i migracji, który miał przekazywać miliony $ organizacjom promującym migrację. Planowane są też zamknięcia 10 ambasad i 17 konsulatów.
23.04
ABC
Władymir Putin zaproponował zatrzymanie inwazji na obecnej linii frontu przy zrzeczeniu się roszczeń do reszty 4 obwodów, do których uzurpuje sobie prawo Rosja, które pozostają pod kontrolą Kijowa.
To doniesienia brytyjskiego “Financial Times” oparte na “źródłach bliskich sprawie”. Propozycję miał otrzymać specjalny wysłannik USA, Steve Witkoff. To 1. sytuacja, gdy Putin rezygnuje z maksymalnych celów inwazji. W zamian USA gotowe są zaakceptować aneksję Krymu.
Polska
Polska ma 2. najwyższy deficyt w UE względem PKB: 6,6%; więcej tylko Rumunia (9,3%), średnio w całej UE jest 3,2% (spadek z 3,5% rdr.). Dania, Irlandia i Cypr mają po 4,5% PKB nadwyżki.
USA
Nowy raport Białego Domu wskazuje na możliwość pochodzenia wirusa COVID-19 z laboratorium w Wuhan i oskarża instytucje w USA oraz dr. Fauciego o finansowanie ryzykownych badań i zatajanie prawdy. Wirus ma unikalne cechy biologiczne, niespotykane w naturze, a w Wuhan eksperymentowano ze zwiększaniem zakaźności. Tamtejsi naukowcy mieli objawy grypopodobne jesienią 2019 r.
Inne zarzuty wobec amerykańskich instytucji: lockdowny, maski i dystans społeczny nie miały solidnych podstaw naukowych. Departament Sprawiedliwości wszczął śledztwo. Skrytykowano też WHO, że uległa presji Chin.
UKR
Andrij Melnyk, ukraiński dyplomata przy ONZ, w otwartym liście zażądał od Niemiec m.in. 30% sprzętu jej armii, w tym 45 myśliwców Eurofighter, rakiet Taurus i 100 czołgów Leopard 2, a także konfiskaty 200 mld € rosyjskich aktywów i gwarancji członkostwa Ukrainy w NATO i UE.
Chciałby też gwarancji wsparcia w postaci 0,5% niemieckiego PKB rocznie (85 mld €). Stwierdził, że Ukraina może walczyć do 2029 r. z odpowiednią pomocą Zachodu. O liście rozpisują się niemieckie media.
22.04
Watykan
Po ciężkim zapaleniu płuc zmarł Papież Franciszek. Miał 88 lat. Prawdopodobną przyczyną był udar. Dzień wcześniej mimo złego stanu zdrowia Franciszek był z wiernymi w wielkanocną niedzielę i podjął wiceprezydenta USA. W ciągu 20 dni odbędzie się konklawe, czyli wybór nowego Papieża.
Polska
Polska rozkręca produkcję pocisków artyleryjskich kalibru 155 mm (w normach NATO) w Odlewni Pioma w Piotrkowie Trybunalskim.
Projekt realizowany we współpracy z Wojskowym Instytutem Technicznym Uzbrojenia; zakład znany jest z odlewów o wadze od 10 kg do 5 t. Faza pracy nad prototypem pocisku potrwa do 2026 r. i wtedy ma ruszyć seryjna produkcja.
ABC
Na Ukrainie od 2014 r. zmieniono 80 tys. nazw ulic, placów i miejscowości i usunięto ok. 5 tys. pomników w celu derusyfikacji i desowietyzacji. Proces przyspieszył w latach 2023-2024 po inwazji. Np. Dnipro, czy Bachmut to nowe nazwy zamiast Dniepropietrowska i Artiomowska.
USA
Na czacie, na którym szef Pentagonu Pete Hegseth ujawnił szczegóły planowanych nalotów na Jemen, byli obecni m.in. jego żona, brat (łącznik Departamentu Bezp.) i jego prawnik (urzędnik prokuratury wojskowej) – żadne z nich bez prawa dostępu do takich informacji.
Hegseth był dzień wcześniej ostrzegany, by nie udostępniać tajnych danych na Signalu. W ost. tygodniu zawieszono 4 wysokich urzędników, którzy byli na czacie, jednego ochrona wyprowadziła z Pentagonu.
TUR
Turcja zakazała cesarskich cięć w prywatnych klinikach, po tym jak prezydent Erdogan ogłosił 2025 „rokiem rodziny”. Kraj ma najwyższy wskaźnik cesarskich cięć z 38 krajów OECD (prawie 60% żywych urodzeń). Erdogan chce podnieść dzietność do 3 dzieci na kobietę (w 2023 było to 1,51).
PAT
