17.12
Polska
NFZ bije rekordy wydatków. Średni koszt leczenia pacjenta w 2024 przekroczył 5 tys. zł (+750 zł r/r.), a wydano 170 mld zł (+25 mld r/r.). 80% budżetu trafia do niespełna 20% pacjentów. Pacjenci z terapią za ponad 100 tys. zł w latach 2020–2024 to ponad 600 tys. osób, które kosztują 30% budżetu NFZ. Leczenie 1% populacji to ponad 50 mld zł rocznie.
Spodziewany deficyt do 2028 to nawet 90 mld zł. Wzrost dziury wynika m.in. z podwyżek dla medyków. Planowane są oszczędności, m.in. limity na badania obrazowe (rezonans, tomografia).
UE
Andrzej Poczobut i Mzia Amaghlobeli otrzymali w PE Nagrodę Sacharowa za odważną walkę o wolność słowa i prawa człowieka na Białorusi i w Gruzji. Szefowa PE Roberta Metsola: „oddajemy hołd za odważną i niestrudzoną walkę o demokrację dla narodu białoruskiego i gruzińskiego”.
Nagrodę dla Poczobuta odebrała jego córka. Trwają działania na rzecz jego uwolnienia.
Niemcy
Na szczycie w Berlinie zaproponowano Ukrainie misję wojskową “koalicji chętnych”, wspieraną przez USA. W koalicji jest ponad 30 państw z Wlk. Brytanią i Francją na czele. Polska zapowiedziała, że nie wyśle żołnierzy. Polska jest jedynym z 5 badanych krajów, gdzie większość (55%) sprzeciwia się wysłaniu sił pokojowych; „za” jest 30% i spada.
USA
Donald Trump rozporządzeniem uznał fentanyl za broń masowego rażenia, używaną przez wrogów do zabijania Amerykanów. Stwierdził, że przemyt to „wojna, w której ginie 250 tys. os./rok”. Dokument uznaje fentanyl za „bliższy broni chemicznej niż narkotykowi”. Śmiertelna dawka wynosi 2 mg. W 2024 z powodu jego przedawkowania zginęło 50 tys. osób w USA.
Rosja
Rosja szykuje rekordowe wydatki wojskowe: 40% całego budżetu. Na 2026 zaplanowano na ten cel 220 mld $. Podpisano już dekret o wezwaniu rezerwistów na szkolenia w 2026.
W 2025 wydatki wojskowe do września to rekordowe 142 mld $ (+30% r/r.), wojna kosztuje obecnie 13 mld $ / mies. Łączny koszt wojny od 2022 to ok. 540 mld $.
Mołdawia
CBŚP rozbiło gang z Polski, Rosji, Mołdawii i Ukrainy (a w nim “znany” z czasów Pruszkowa i Wołomina “Misiek” z Nadarzyna) za próbę wymuszenia na deweloperze przepisania działki wartej 12 mln zł. U pięciu znaleziono broń.
UK
Donald Trump pozwał BBC o 10 mld $ za zniesławienie i ingerencję w wybory w 2024. Wtedy w programie “Panorama” zmontowano wypowiedzi Trumpa, tworząc fake, w którym bezpośrednio nawołuje do szturmu na Kapitol w 2021.
Francja
16-latka została skazana na 6 lat więzienia za zabójstwo nożem jej 27-l. gwałciciela.
Ukraina
W Hadze powołano Międzynarodową Komisję ds. Roszczeń dla Ukrainy – ma walczyć o odszkodowania za straty; do rejestru od 2023 wpłynęło już 80 tys. skarg. W pracach wzięło udział ponad 50 państw. Wejdzie w życie po ratyfikowaniu przez połowę sygnatariuszy i zapewnieniu finansowania.
Arktyka
Naukowcy zaobserwowali zmiany w DNA u części niedźwiedzi polarnych – zaczynają przywykać do ocieplenia Arktyki, co daje nadzieję na ich przetrwanie. Po raz 1. wykazano wyraźny związek między wzrostem temperatury a zmianami DNA dzikich ssaków, dot. metabolizmu, stresu cieplnego i diety. Próbki krwi pokazały też zmianę genów od przetwarzania tłuszczów w stronę bardziej roślinnego pokarmu.
Ocean Arktyczny jest najcieplejszy w historii, topnieje lód. Szacowano, że większość niedźwiedzi polarnych wyginie do 2050, a gatunek może zniknąć do końca wieku.
Czechy
Żbik europejski po ponad 200 latach powrócił w Sudety, co potwierdzili czescy naukowcy. Zidentyfikowano parę: samca Jonáša i samicę Tonkę; samica urodziła młode. W Polsce populacja żbików jest krytycznie niska: ok. 200 na początku XXI w.
18.12
Polska
Ambasador USA w Polsce Thomas Rose spotkał się z prezesem Kaczyńskim. Nazwał go „wspaniałym”, a możliwość rozmowy „zaszczytem”; rozmawiali o bezpieczeństwie i przyszłości sojuszu USA z Polską. Kaczyński powiedział po spotkaniu, że Rose komplementował jego dawny rząd za wzmacnianie obronności. Ambasador dodał, że Trump docenia realizm, suwerenność i konkretne rezultaty.
NATO
Polska wyśle w I półroczu 2026 r. 70 żołnierzy do działań NATO w rejonie Morza Północnego i Atlantyku. Chodzi o zabezpieczanie szlaków handlowych, usuwanie podwodnych zagrożeń i patrolowanie akwenów.
Niemcy zakończyły misję Patriotów w Polsce, systemy wycofano z lotniska Rzeszów-Jasionka. Zadania przejęły Patrioty z Holandii. Niemcy podkreślili, że w toku misji od stycznia doświadczyli w Rzeszowie „całego szeregu prowokacji i zagrożeń hybrydowych”.
Japonia
Japońscy naukowcy odkryli, że bakteria ewingella americana z jelit żaby drzewnej całkowicie likwiduje raka jelita u myszy i wszystkich badanych zwierząt po 1 dawce. Zabija komórki raka toksynami oraz silnie aktywuje odporność organizmu. Błyskawicznie rozmnaża się w niskotlenowym środowisku guza i nie szkodzi zdrowym tkankom, a w 24h znika z krwiobiegu.
Leczone myszy nabyły odporność – po ponownym kontakcie z komórkami rakowymi nie rozwinęły nowych guzów.
Wenezuela
Donald Trump ogłosił blokadę tankowców kursujących z i do portów Wenezueli. Uznał reżim Maduro za zagraniczną org. terrorystyczną. Zarzucił, że nielegalny reżim Maduro ze sprzedaży ropy finansuje siebie, terroryzm, handel narkotykami, handel ludźmi, morderstwa i porwania.
Caracas odpiera, że USA chcą przejąć wenezuelskie zasoby, a zarzuty są “irracjonalne”. Chiny to główny odbiorca ropy z Wenezueli. USA dokonały 20 ataków na łodzie przemytnicze zabijając 90 osób.
Rosja
Rosja odrzuca ukraińską ofertę świątecznego wstrzymania walk. Wiceszef MSZ, Riabkow, uważa, że strony są już “na granicy porozumienia”, a 90% problemów jest rozwiązanych. Ten sam Riabkow tuż przed inwazją zapewniał jednak, że Rosja nie zaatakuje Ukrainy.
Niemcy
VW zamknął małą fabrykę aut w Dreźnie. To 1. taki przypadek w Niemczech w ciągu 88 lat historii koncernu. Zmienia ją w centrum rozwoju AI, robotyki i półprzewodników. Produkowano tam 6 tys. aut rocznie, gdy w Wolfsburgu powstaje ponad 500 tys. VW miało 1,5 mld $ straty tylko w ostatnim kwartale. 230 pracowników ma przejść do innych prac. VW planuje do 2030 zredukować 35 tys. miejsc pracy w Niemczech.
USA
USA w pełni zakazały wjazdu 8 kolejnym nacjom: Burkina Faso, Laos, Mali, Sudan Płd., Sierra Leone, Syria, Palestyńczycy. Obywatele już 41 państw mają pełny lub częściowy zakaz wjazdu do USA. Powody: nierzetelna baza danych obywateli, korupcja przy zdobywaniu dokumentów, słabe procedury przy wydawaniu paszportów.
Słowacja
Tysiące Słowaków w 10 miastach protestowało przeciw decyzji premiera Fico o likwidacji urzędu ochrony sygnalistów i powołanie nowego, zależnego od rządu. A także noweli prawa likwidującej obniżenie wyroku za współpracę z prokuraturą. Weto prezydenta Pellegriniego zostało odrzucone przez większość rządzącą.
Węgry
Orban wysłał do Putina zapytanie o reakcję na chęć użycia przez UE zamrożonych aktywów Rosji i poprosił, by Rosja uwzględniła Węgry jako kraj, który tego nie chciał. Kreml „stanowczo odpowie” UE, ale uwzględni stanowiska poszczególnych państw.
Orban poskarżył się, że UE „pozbawiła Węgry praw” i ominęła jednomyślność. Wg niego użycie rosyjskich środków to „deklaracja wojny”.
19.12
Polska
Jesteśmy w elicie europejskiego przemysłu półprzewodników – CEZAMAT Politechniki Warszawskiej projektuje i rozwija zaawansowane układy scalone dla globalnych firm. Dołączył do projektu FAMES – 1 z 4 europejskich linii pilotażowo rozwijających technologię FD-SOI, jedynych tak zaawansowanych półprzewodników, stworzonych w całości w UE i uznanych za strategiczne.
Polska ma już zaplecze warte 2 mld zł, co daje 5 lat przewagi nad krajami budującymi te zdolności od zera. CEZAMAT omawia z rządem dokończenie krajowej linii produkcji układów scalonych, kluczowej dla bezpieczeństwa państwa.
Naukowcy z Politechniki Warszawskiej stworzyli cząsteczki, które przestają świecić w razie zanieczyszczenia jonami metali; to rewolucja w wykryciu skażenia rzek i jezior. Metoda jest bardzo czuła na niskie stężenia. To 1. praktyczne użycie sumanenu, badanego głównie w teorii. Naukowcy nadali mu rozpuszczalność w wodzie edycjami chemicznymi. Szef grupy, prof. Kasprzak, został wyróżniony tytułem „2025 Rising Star in Organic & Inorganic Chemistry” przez Amerykańskie Tow. Chemiczne.
UE
TSUE orzekł, że polski Trybunał Konstytucyjny naruszył podstawowe zasady prawa UE, nie respektując wyroków TSUE i nie jest niezawisły. Wg orzeczenia, TK nie spełnia wymogów bezstronnego sądu przez nieprawidłowości przy powołaniu 3 sędziów w grudniu 2015 (Henryk Cioch, Lech Morawski, Mariusz Muszyński) oraz prezes Julii Przyłębskiej w 2016 r.
KE zarzucała TK podważanie pierwszeństwa prawa UE nad prawem krajowym. Polsce grożą kary finansowe, jeśli nie dostosuje się do wyroku.
PE zagłosował za funduszem UE wspierającym “turystykę aborcyjną”, czyli aborcję dla kobiet z krajów bez dostępu. Wpłaty byłyby ze środków UE i dostępne dla każdego kraju, by finansowały zabiegi kobietom z krajów, gdzie aborcje są nielegalne. Mimo sprzeciwu prawicy, PE uznał to za „wspieranie działań prozdrowotnych” i część kompetencji UE. W debacie wskazywano sytuację kobiet w Polsce, na Malcie, we Włoszech, na Węgrzech i Słowacji.
Tysiące rolników z 27 państw UE, w tym Polski, protestują w Brukseli przeciw umowie Mercosur, gdy trwa szczyt unijnych przywódców. Organizator mówi o 10 tys. uczestników. W centrum miasta, w tym przed PE, pojawiły się setki traktorów. Służby rozstawiły zasieki i blokady, a rolnicy próbowali staranować jedną z nich
Estonia
Estonia zaczęła budowę pierwszych 5 bunkrów na granicy z Rosją w ramach Bałtyckiej Linii Obrony, łączącej się z polską Tarczą Wschód. Do 2027 łącznie ma być 600 bunkrów, trwa wykup gruntów. Od połowy roku wykopywane są rowy przeciwpancerne.
Rosja
PE głosami 500 do 120 posłów rozporządził o całkowitym wycofaniu UE z importu gazu z Rosji od października 2027. Następne kroki to zatwierdzenie przez Radę UE i publikacja w Dzienniku Urzędowym. Europosłowie nawołują też do zakazu importu ropy.
Rosyjski LNG ma być wycofany do końca grudnia 2026; zakaz importu gazu rurociągowego wejdzie od 30 września 2027. Od początku inwazji UE zapłaciła Rosji ponad 200 mld € za paliwa kopalne.
Niemcy
Na świecie jest 2,75 mld budynków, a Politechnika Monachijska opublikowała mapę 3D wszystkich, na bazie zdjęć satelitarnych. 97% to uproszczone bryły, co pozwala ocenić wysokość, objętość i badać warunki życia. Od najmniejszych wsi po największe miasta. Projekt uzupełnia luki w danych dla Afryki, Ameryki Płd. i Azji.
Szwecja
W Malmoe 12-letni imigrant podejrzany o zastrzelenie 21-latka na zlecenie gangu sam zgłosił się na policję. Szwecja szykuje obniżenie wieku karalności do 13 l.; wg ekspertów gangi będą rekrutować jeszcze młodsze dzieci.
Tajwan
Donald Trump zatwierdził rekordową sprzedaż broni Tajwanowi za 11 mld $, w tym 80 wyrzutni HIMARS. Zawiera też 60 haubic Paladin, ponad tysiąc pocisków Javelin i TOW, drony kamikadze oraz części do śmigłowców i rakiet. Pakiet musi zatwierdzić Kongres.
Pekin uznaje to za naruszenie zasady jednych Chin i podpalanie regionu. Tajwan zbroi się dodatkową pulą 40 mld $ do wydania w kilka lat.
USA
W orędziu do narodu Donald Trump ogłosił wypłatę 1776 $ bonusu dla 1,5 mln żołnierzy i obiecał reformy gospodarki. Ma to być forma ich „udziałów” w dochodach z ceł. Kwota nawiązuje do 250-lecia niepodległości. W przemowie Trump przypisał sobie zatrzymanie inflacji, podniesienie płac oraz zabezpieczenie granic. Obiecał też zmiany w opiece zdrowotnej oraz „agresywną reformę mieszkaniową”.
Republikanie mają teraz 45% poparcia i przegrali w wyborach lokalnych, gdzie zarzucano im wzrost kosztów życia i inflacji.
Grecja
Grecja przedterminowo spłaciła 5,5 mld € pożyczek; da jej to 1,5 mld € oszczędności na odsetkach w 15 lat. Relacja długu do PKB ma spaść poniżej 120% do 2029 r., a wynosiła 150% w czerwcu 2025. Grecja odzyskała rating inwestycyjny w 2023 r.
Opozycja krytykuje, że oszczędności trzeba było wydać na inwestycje, a nie spłatę kredytów.
Włochy
Odkrycia z Pompejów ukazują, że niewolnicy żyli w dużych willach na minimalnej powierzchni, choć bywali lepiej odżywieni niż wielu wolnych, ale biednych mieszkańców miasta.
W ich kwaterach znaleziono amfory z bobem oraz kosze pełne owoców (gruszki, jabłka lub jarzębina). Pomieszczenia miały po 3 łóżka na 16 m2, są nazywane „mikrokawalerkami”. Dieta wzbogacona o białko i witaminy dawała wydajność cennej siły roboczej, bo nowy niewolnik był drogi.
Szwecja
Szwedzkie gminy szkolą dzikie ptaki – kawki i wrony – by zbierały niedopałki papierosów do maszyny wydającej w zamian jedzenie. Gatunki te szybko opanowały umiejętność i sprzątają teren sprawniej niż zakładano.
20.12
Polska
Wyniesienie z Pałacu Prezydenckiego okrągłego stołu było decyzją prezydenta Dudy sprzed paru lat. Prezydent Nawrocki ją zrealizował.
Ukraina
Prezydent Zełenski w Polsce spotkał się z prezydentem, a potem premierem. Nawrocki uspokoił, że wymiana posowieckich myśliwców MiG-29 na systemy antydronowe leży w polskim interesie, ale podkreślił, że sprawa jest w kompetencji rządu, a nie jego. Wręczył Zełenskiemu książkę o rzezi wołyńskiej.
Rząd także podał, że jest zgoda na myśliwce, jeśli w zamian Polska otrzyma technologie dronowe lub rakietowe. Wg rządu, albo samoloty na Ukrainie posłużą polskiemu bezpieczeństwu, albo trafią “na żyletki”. W 2022 Polska przekazała Ukrainie 14 takich Migów, a Słowacja 13.
Prezydent Nawrocki powiedział, że od 2022 Polska wydała prawie 5% PKB na pomoc Ukrainie, a wg Polaków pomoc ta nie spotkała się z “należytym docenieniem i zrozumieniem”. Nalegał też na rozpatrzenie 26 wniosków IPN o dalsze ekshumacje.
Zełenski zaoferował konsultacje w zakresie obrony przed dronami. “jesteśmy bardzo mocni w zakresie produkcji broni współczesnej i skutecznej. I dlatego proponuję Polsce całe to doświadczenie. Wiemy jak ochronić się wobec wszystkich rodzajów dronów”.
Donald Tusk na spotkaniu z Zełenskim apelował do obu narodów o wzajemne zrozumienie, przyznając, że nie wszyscy Ukraińcy są wdzięczni Polsce, w której z kolei nastroje są już mniej proukraińskie. Ocenił, że prezydent Ukrainy jest dla Polski bohaterem, a Ukraina ma obecnie, dzięki europejskiemu wsparciu, “mocniejsze karty” od Rosji.
Konfederacja zorganizowała pod Sejmem pikietę domagając się od Zełenskiego zwrotu Polsce 100 mld zł oraz zmiany polskiej polityki wobec Ukrainy.
Mentzen twierdzi, że polski rząd dba o ukraińskie interesy bardziej, niż o polskie, a Polacy nie otrzymali za pomoc nic w zamian. Domaga się, by zacząć stawiać Ukrainie warunki. W pikiecie wzięło udział kilkadziesiąt osób.
Szwecja
Szwecja w 2027 odda Polsce swój najstarszy z 4 okrętów podwodnych: HMS Soedermanland. Ma on systemy zbliżone do tych trzech, które Polska zamówiła od szwedzkiego SAAB, więc marynarze będą się na nich szkolić.
UE
UE zaciągnie 90 mld euro pożyczki z odsetkami 3 mld euro rocznie i wesprze tą kwotą Ukrainę na kolejne 2 lata pokrywając ⅔ jej potrzeb. Spłacać odsetki będą kraje UE z wyjątkiem Czech, Słowacji i Węgier. Ukraina w przyszłości ma spłacić pożyczkę reparacjami od Rosji. Do tego czasu Unia będzie rolować dług.
Rosja
Putin zagroził Europie wojną na “niespotykaną dotąd skalę”, jeśli coś zagrozi obwodowi królewieckiemu. Choćby blokada, którą Litwa dopuszcza jako drastyczną odpowiedź na zagrożenia takie jak liczne wtargnięcia balonów. “Zniszczymy ją” – zagroził Putin zapytany o blokadę.
USA
Prezydent Trump podpisał budżet obronny USA w wys. 901 mld $. W tym pół miliarda na inwestycje w 8 baz w Polsce. W budżecie zaszyto zapisy, uniemożliwiające łatwą, czy szybką redukcję sił USA w Europie poniżej 75 tys. żołnierzy.
Obecnie to ok. 80 tys., z czego 10 tys. w Polsce. Redukcja wymaga teraz zgody Kongresu i konsultacji z sojusznikami z NATO.
400 mln $ trafi na zakup broni dla Ukrainy, a 175 mln $ na wzmocnienie obrony państw bałtyckich.
Australia
Policja w Sydney staranowała auto i zatrzymała 7 podejrzanych, którzy zmierzali na “znaną” z ostatniej masakry plażę Bondi. Wg informacji, planowali oni tam kolejny, islamski akt przemocy.
Zebrano w zbiórce i przekazano 1,5 mln $ skromnemu sklepikarzowi, który stał się bohaterem Australii. Rzucił się on na 1 ze sprawców masakry, by wyrwać mu karabin. W wyniku czego zmniejszył liczbę ofiar, a sam został ranny.
PAT
