08.06
Polska
Wizyta ukraińskiej delegacji w Warszawie zakończyła się patem, rozmowy były chłodne, a Polska utrzymała twarde stanowisko. Szef MON Kosiniak-Kamysz powiedział, że nie wyobraża sobie kontynuowania przez Ukrainę obecnej polityki historycznej, a szef MSZ Sikorski nie spotkał się z delegacją. Stronie ukraińskiej zależy, by prezydent Nawrocki nie odebrał Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Kosiniak-Kamysz po spotkaniu oświadczył, że „pamięć o ofiarach Wołynia nie podlega negocjacjom”.
Uzależnienie Polski od importu energii wzrosło w latach 2015–2024 z 30% do 45%; w 2025 r. za import netto surowców energetycznych Polska zapłaciła ponad 100 mld zł. Udział Rosji w kosztach sprowadzanej energii spadł z 80% w 2016 r. do mniej niż 1% obecnie. Największa część to import ropy – ok. 50 mld zł, gazu ziemnego ok. 30 mld zł, a węgla ok. 1 mld zł. Jesteśmy zależni od zagranicznego gazu w 80%. W 2025 sprowadziliśmy 6 mln t węgla, choć jego udział w produkcji prądu spadł do 52%. OZE wytworzyły rekordowe 55 TWh energii – 30% całego miksu. Polska pozostaje importerem netto prądu i kupuje go najczęściej od Niemiec oraz Szwecji.
Algieria
Algieria ruszyła z budową gazociągu przez Saharę, który uniezależni Europę od rosyjskiego surowca; ma mieć ponad 4 tys. km długości. Inwestycja ma kosztować ok. 13 mld $ i połączy Nigerię, Niger i Algierię z rynkiem europejskim. Pozwoli przesyłać do Europy nawet 30 mld m3 gazu/rok. Projekt planowano od lat 70. W Algierii budowa już trwa, a w Nigrze ma ruszyć na początku 2027 r.
Nauka
Badacze z Curtin University ustalili, że 6-tonowy Kamień Ołtarzowy ze Stonehenge został sprowadzony ze Szkocji przez ludzi, a nie przez lodowiec. Odkrycie dowodzi, że ludy neolityczne potrafiły doskonale planować transport tak wielkich ciężarów na setki kilometrów. Kamień płynął prawdopodobnie rzekami lub morzem oraz był ciągnięty lądem. Wymagało to planowania, koordynacji i znajomości terenu.
Iran
Izrael zaatakował przedmieścia Bejrutu, a Iran zagroził w odwecie uderzeniem na Izrael. (Było to preludium do późniejszego Newsa Wydania). Celowano w centra dowodzenia Hezbollahu. W ataku zginęły 2 osoby, a 11 zostało rannych. To odwet za ostrzał północnego Izraela przez libańskich bojowników. Iran zapowiedział „bolesną odpowiedź”. Irański polityk kazał jeszcze tego samego wieczoru obserwować niebo nad Izraelem. W niedzielę wieczorem Iran dokonał rakietowych ataków na Izrael w reakcji na izraelski ostrzał Bejrutu (Liban). Izrael zamknął szkoły na 1 dzień i zapowiada operacje “w całym Libanie”.
USA
Szef Pentagonu, Pete Hegseth, zbojkotował międzynarodowe obchody D-Day w Normandii i nazwał imigrację do Europy „inwazją”. Hegseth wybrał tylko uroczystość na amerykańskim cmentarzu. Wezwał kraje Europy do zadbania o własną obronność. Porównał przypływ migrantów do Włoch, Hiszpanii czy Grecji do wojennej inwazji. Pytał kiedy stolice Europy zareagują na ten atak. Dodał, że pokój zapewnia się tylko przez siłę.
Wiceprezydent USA J.D. Vance zarzucił z kolei europejskim elitom, że to one są odpowiedzialne za śmierć polsko-brytyjskiego studenta Henry’ego Nowaka w Anglii, ponieważ „żyłby, gdyby Europa nie pozwalała na masową inwazję migrantów”.
Rosja
Putin odrzucił propozycję bezpośrednich rozmów z Zełenskim, a Ukraina odpowiedziała serią ataków na cele w głębi Rosji. Ukraińskie drony uderzyły w cele 1 tys. km od granicy, w tym w bazę morską Kronsztadt oraz terminale naftowe w obwodzie leningradzkim i Krasnodarze.
Rumunia
To ukraińskie drony morskie dopłynęły do rumuńskiego wybrzeża i wszystkie dokonały samozniszczenia przez detonację – potwierdził prezydent Rumunii. Trafiły na brzeg, bo Rosja zakłóciła ich działanie środkami walki radioelektronicznej. Nie ma szkód. Kijów uprzedził Bukareszt o dryfujących maszynach i czasie ich eksplozji.
Azerbejdżan
Ukraińskie drony zaatakowały 5 statków na Morzu Azowskim, zabijając 5 cywilnych marynarzy z Azerbejdżanu. Kolejne 3 osoby zostały ranne. Ukraińcy przekazali, że statki te kradły ukraińskie zboże i woziły paliwo dla Rosji. Załogi miały zamalowywać nazwy statków i wyłączać radary, żeby uniknąć wykrycia. Drony trafiły m.in. masowce Natra i Zirkon płynące z Turcji do rosyjskiego Rostowa nad Donem, na których wybuchły pożary. Azerbejdżan ogłosił, że na zaatakowanych statkach było 25 jego obywateli.
Liban
Prezydent Libanu oskarżył Iran o wykorzystywanie jego kraju jako karty przetargowej w sporze z USA i Izraelem. Joseph Aoun powiedział, że Libańczycy mają dość wojny i płacą cenę za interesy Teheranu. Uznał za niedopuszczalne, by irańskie wojsko stawiało warunki ws. wycofania się Izraela z Libanu. Wcześniej Izrael i Liban porozumiały się ws. zawieszenia broni, ale wspierany przez Iran Hezbollah odrzucił ten układ.
UE
12 czerwca zacznie obowiązywać pakt migracyjny UE, w tym obowiązek przyjęcia relokacji migrantów lub zapłaty kary; rząd ogłosił, że nie wdroży wszystkich przepisów. Wg rządu Polska została zwolniona z mechanizmu, więc nie musi przyjmować migrantów ani płacić kar. Warszawa odmawia też wdrożenia obowiązku budowy placówek medycznych dla migrantów przy granicy. Polska wdroży jedynie wybrane części paktu, m.in. przepisy ułatwiające deportacje oraz procedury kryzysowe.
09.06
Polska
PKP PLK może zapłacić o 700 mln zł więcej za remont trasy kolejowej Rail Baltica Białystok (strategiczny korytarz NATO), bo najtańszą (i polską) ofertę odrzucono przez spór o karę wys. 15 tys. zł. Spór dot. tylko formalnego nie ogłoszenia informacji o karze, która wg sądu jest niezasadna.
Spółka Mirbud zaoferowała najniższą cenę 4,5 mld zł za modernizację linii, ale została wykluczona z przetargu, bo Krajowa Izba Odwoławcza po zgłoszeniu od konkurentów wskazała, że Mirbud nie ujawnił informacji o karze środowiskowej z 2022 r. To wystarczyło urzędowi, by wykluczyć polską spółkę z przetargu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził później, że kara była bezpodstawna. Urzędnicy nie sprawdzili nawet, kogo dokładnie ona dotyczyła. Mimo to PKP PLK zamiast przywrócić najtańszą ofertę, wybrała droższą o ok. 700 mln zł. Opóźnienie inwestycji grozi Polsce utratą miliardów zł unijnych dotacji.
Ukraina
Była rzecznik Zełenskiego w latach 2019-2021, Julia Mendel, skrytykowała jego decyzję o nazwaniu jednostki wojskowej imieniem „Bohaterów UPA”, nazywając ją tanim chwytem PR-owym, który niepotrzebnie popsuł relacje z Polską. Oceniła, że wojna i strach to jedyne narzędzia, jakimi prezydent potrafi teraz utrzymać władzę. Powiedziała, że Polacy słusznie kojarzą UPA z ludobójstwem.
Rosja
Rosyjski oligarcha Roman Abramowicz spotkał się z prezydentem Ukrainy w Kijowie, by przekazać mu sekretną, bezpośrednią wiadomość od Putina i poznać warunki pokojowe Ukrainy. Zełenski miał przekazać, że Ukraina nie odda Donbasu i nie da Rosji takiego zwycięstwa.
NATO
Lotnictwo NATO (francuski myśliwiec) zestrzeliło drona, który wtargnął w przestrzeń Łotwy. To 1. taki przypadek na Łotwie. Państwa bałtyckie nie posiadają własnego lotnictwa myśliwskiego.
Armenia
Wyniki wyborów parlamentarnych w Armenii utrzymają ten kraj poza rosyjską strefą wpływów. 50% głosów zdobyła Umowa Społeczna – partia obecnego premiera Nikola Paszyniana. Prorosyjska Silna Armenia zdobyła 23%, a kolejna prorosyjska Blok Armenia 10%. Paszynian znany jest z prozachodniej orientacji.
Hiszpania
Ponad 1,2 mln wiernych wzięło udział w mszy papieża Leona XIV w centrum Madrytu podczas jego pielgrzymki do Hiszpanii.
Włochy
30-l. Anna Aksamit z Polski została w Mediolanie pobita i otoczona przez grupę 8 mężczyzn, którzy grozili jej gwałtem. Kobietę uratowała interwencja młodego mężczyzny. Miało to miejsce w centralnej dzielnicy Porta Romana w biały dzień. Lokalne media opisują, że miasto jest niebezpieczne, a brutalna przestępczość się szerzy. Mieszkańcy uważają, że kobiety nie mogą bezpiecznie poruszać się po mieście same.
10.06
Polska
Rząd przyjął Krajowy Plan określający rozwój energetyki na 15 lat. Zakłada, że moc polskiego systemu energetycznego podwoi się do 2040 r. w stosunku do 2025 r. Udział OZE w produkcji prądu ma wzrosnąć do ponad 50% w 2030 r. i blisko 70% w 2040 r. Polska stawia w tym na wiatr, słońce, biogaz i budowę elektrowni jądrowych. Inwestycje w atom mają kosztować ok. 220 mld zł, z czego 50% ma trafić do polskich firm. Budowa morskich farm wiatrowych ma przynieść krajowym producentom energii ok. 100 mld zł.
Białoruś
To Marokańczyk Mohamed Addamrou zabił sierż. Mateusza Sitka na granicy z Białorusią – ustaliła prokuratura, ale zawiesiła śledztwo, bo sprawca ukrywa się na Białorusi. Jest ścigany europejskim nakazem aresztowania. Białoruś nie odpowiada na wniosek o areszt i ekstradycję.
Niemcy
Niemcy po latach negocjacji zwrócą Polsce część zrabowanych w II WŚ zabytków, w tym pierścień Zygmunta Starego, hymn „Gaude Mater Polonia” i rękopisy Stefana Żeromskiego. Np. pierścień Zygmunta Starego był odnaleziony w 2007 r. w muzeum w Pforzheim i od tego czasu trwały rozmowy o zwrocie. Ma nastąpić w przyszłym tygodniu, w związku z 35. rocznicą traktatu o dobrym sąsiedztwie Polska-Niemcy.
Iran
Donald Trump miał przedstawić Netanjahu ultimatum – zaprzestanie ataków na Iran albo utraci wsparcie USA. Wg Trumpa Netanjahu zgodził się odwołać naloty pod warunkiem, że Iran też przestanie strzelać.
Irlandia PŁn.
Dramat na ulicach Belfastu. Uchodźca z Sudanu na środku ulicy usiłował odciąć Irlandczykowi głowę. Przeszkodzili mu przechodnie. Motywy są na razie nieustalone. Sprawca został aresztowany, miał zezwolenie na 5-letni pobyt; ofiara w stanie poważnym przebywa w szpitalu.
Francja
Europejski projekt budowy myśliwca przyszłości FCAS, wart ponad 100 mld €, oficjalnie upadł – Niemcy i Francja nie potrafiły ustalić realizacji prac przez firmy Airbus i Dassault. Maszyna miała współpracować z dronami w jednym systemie i zastąpić Rafale oraz Eurofightery po 2040 r. Macron był głównym pomysłodawcą w 2017 r. Kanclerz Merz uznał, że Berlin nie potrzebuje tego myśliwca tak bardzo, jak Paryż.
ONZ
Wg ONZ do 2030 r. AI może zużywać rocznie tyle wody, ile potrzebuje 1,5 mld ludzi. Centra danych AI zużywają ogromne ilości energii, wody do chłodzenia oraz terenów pod infrastrukturę. Do 2030 r. mają zużywać 945 TWh energii / rok. Badacze ostrzegają, że technologie „eko”, skupione na redukcji CO2 (np. bioenergia), jeszcze mocniej zwiększają zużycie wody i powierzchnię zajętego terenu.
W Irlandii centra danych zużyły w 2023 r. już 20% całego prądu w kraju, wyprzedzając gosp. domowe w miastach.
Węgry
Węgry wycofały weto blokujące 6,6 mld € wsparcia na zakupy wojskowe dla Ukrainy, co odblokowuje też zwroty kosztów dla państw UE za dostawy broni i amunicji. Środki pochodzą z Instrumentu na rzecz Pokoju. Ukraina otrzymała już 30 mld €, czyli 75% całej puli.
AI
Boty po raz pierwszy w historii opanowały większość ruchu w Internecie, generując 60% zapytań do stron WWW. W tym „agenci AI”, którzy w imieniu użytkownika samodzielnie przeglądają sklepy, porównują ceny i robią zakupy. Ruch generowany przez automaty rośnie 8x szybciej niż ludzki. Boty nie klikają w reklamy i nie zapisują się do newsletterów, co zaniża zyski mediów i e-sklepów. Użytkownicy coraz rzadziej wchodzą na strony źródłowe, bo gotowe odpowiedzi dostają bezpośrednio od AI.
UK
Wlk. Brytania chce wymusić na bigtechach skanowanie wiadomości w telefonach pod groźbą kary dla ich menedżerów. Deklarowany cel: wykrywanie nagich zdjęć dzieci, z możliwą karą do 5 lat więzienia dla menedżerów za brak wdrożenia. Technologia sprawdzałaby foto, treść wiadomości i wideo jeszcze przed wysłaniem i przed zaszyfrowaniem. Apple i Google mają już funkcje ostrzegania przed nagością, ale rząd chce, by działały one znacznie szerzej.
USA
Amerykańskie lotnictwo ostrzelało i unieruchomiło tankowiec Marivex, który płynął do Iranu. Atak nastąpił w Zatoce Omańskiej po tym, jak załoga zignorowała wezwania do zmiany kursu. Marivex jest 7. statkiem unieruchomionym przez USA od początku blokady. Łącznie USA zawróciły 130 statków handlowych.
Iran
Iran zestrzelił amerykański śmigłowiec Apache k. cieśniny Ormuz; załoga została uratowana. Trump zapowiedział odwet. Od początku konfliktu USA straciły już ok. 30 dronów i kilka myśliwców.
Nauka
Śląski Uniwersytet Medyczny opatentował system, który pozwala na precyzyjne ustawianie kości podczas operacji twarzoczaszki. System umożliwia przemieszczanie kości z „mikrometryczną precyzją” przy użyciu planu komputerowego. Stworzyli go inżynierowie z firmy Ortolab oraz prof. Niedzielska z SUM. Technologia jest już testowana w katowickiej klinice, gdzie operowano nią 10 pacjentów. Obecne metody opierają się głównie na manualnym ustawianiu kości i płytkach ortodontycznych.
Zdrowie
Naukowcy z UCLA odkryli, że kreatyna może wzmacniać układ odpornościowy w walce z rakiem, działając jak „zapasowa bateria” dla kluczowych komórek. Zasila komórki odpornościowe, które mogą łatwiej przetrwać w trudnym środowisku guza i wskazują limfocytom T cel ataku w nowotworze. Może to być tanie i skuteczne narzędzie wspierające klasyczną immunoterapię, która obecnie działa u ok. 30% pacjentów.
11.06
Polska
PESA szacuje przychody netto w tym roku na rekordowe 1 mld euro – to 25-30% wzrost względem 2025 r. Bydgoski producent ma już portfel zamówień na składy kolejowe i wagony tramwajowe za 15 mld zł. Np. 100 pociągów zamówionych w Czechach i 100 w Rumunii. Obecnie dostawy realizowane są bez żadnych opóźnień. Trwa też ekspansja w Niemczech. Po przejęciu niemieckiego producenta HeiterBlick pozyskano zamówienia z Dortmundu, Brunszwiku i Lipska.
Irlandia Płn.
Belfast w ogniu po próbie odcięcia głowy Irlandczykowi przez Sudańczyka na ulicy tego miasta. Zamaskowani Irlandczycy masowo wychodzą na ulice, podpalają domy imigrantów, na obrzeżach miasta pojawili się uzbrojeni, ubrani na czarno mężczyźni, którzy kontrolują wjeżdżające auta w poszukiwaniu migrantów. Wcześniej Elon Musk wzywał do wyjścia na ulice.
Premier Irlandii Północnej Michelle O’Neill oskarżyła protestujących o jawny bandytyzm, rasizm i tchórzostwo. Zaapelowała o spokój. Do dynamicznych zamieszek antyimigranckich doszło też w szkockim Glasgow.
Niemcy
Niemiecki dziennik „FAZ” skrytykował Zełenskiego za nadanie jednostce wojskowej imienia „Bohaterów UPA” i uznał oburzenie Polski za zasadne. Ocenił, że prezydent Ukrainy prowadzi „nierozważną politykę symboliczną”. „FAZ” ostrzega, że spór może zniechęcić Polskę do bycia głównym rzecznikiem Ukrainy w UE i NATO. Opisał, że w Polsce UPA kojarzona jest z ludobójstwem na Wołyniu. Autorzy wzywają Kijów do „ograniczenia szkód” i naprawy relacji z Warszawą.
UE
W 2024 r. w Europie odnotowano ponad 2200 ataków z nienawiści do chrześcijan. Tych oficjalnie zgłoszonych. Niemal ¼ w Niemczech, ale rekordzistką jest Francja – niemal 800 ataków, a rok później już 843.
Włochy
Włochy deportowały 25-letniego imama z Pakistanu po wyemitowanych w TV wypowiedziach, w których promował on małżeństwa z 9-latkami.
Filipiny
Silne trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,8 w południowych Filipinach. Dotąd naliczono 46 zabitych i co najmniej 630 rannych. Domy musiało opuścić 25 tys. osób. Uszkodzonych lub zawalonych jest 3100 budynków, 11 mostów i międzynarodowe lotnisko General Santos. Było to lokalnie najsilniejsze trzęsienie od 50 lat.
UK
Medialny rozgłos w Wlk. Brytanii zyskał Dawid Szulc. 39-latek z Polski, który spędził pół życia pracując „na wyspach”, wygrał w tamtejszej loterii piękny dom, luksusowe auto i gotówkę. Brytyjczyków zaskoczyła decyzja Szulca, który postanowił natychmiast wszystko spieniężyć i wrócić do Polski. Dom ma wartość ok. 8 mln zł. Szulc argumentuje, że od zawsze marzył o powrocie do ojczyzny.
Zdrowie
Nowe badania sugerują, że akupunktura może łagodzić ból poprzez aktywację naturalnych mechanizmów przeciwbólowych organizmu. Wkłucie igły stymuluje komórki odpornościowe (mastocyty) do uwalniania serotoniny, histaminy i adenozyny. Zabieg zmienia aktywność mózgu w obszarach odpowiedzialnych za ból i emocje. Zauważono także przemieszczanie się komórek odpornościowych w kierunku miejsc wkłucia igieł. Zarówno prawdziwa, jak i pozorowana akupunktura placebo przynosiły ulgę, ale efekt prawdziwej akupunktury utrzymywał się nawet do 12 tygodni, podczas gdy placebo słabło po 4 tygodniach.
NASA
Ogłoszono skład astronautów na misję Artemis III – 3 Amerykanów i 1 Włoch. Astronauci zostaną w 2027 r. wyniesieni rakietą SLS i kapsułą Orion na niską orbitę okołoziemską, gdzie przetestują dokowanie Oriona do lądownika księżycowego, który ma zostać stworzony przez koncerny SpaceX i/lub Blue Origin, co jest częścią przygotowań do kolonizacji Księżyca.
Następnie w 2028 r. ma się odbyć Artemis IV, gdy ludzie wylądują na Południowym Biegunie srebrnego globu. “Nosicie w sobie żar eksploracji z minionych pokoleń, zaufanie tej agencji, wsparcie tego narodu, a także marzenia milionów ludzi, którzy będą wam kibicować” – powiedział szef NASA, Jared Isaacman.
USA
Trump zaprosił Karola Nawrockiego do Białego Domu na obchody swoich urodzin oraz galę UFC Freedom 250. Zaproszenie jest imienne i prywatne, wizyta nie będzie więc oficjalną państwową.
Ekwador
Polska aktywistka żyjąca w Ekwadorze, nagłaśniająca tamtejsze przypadki korupcji, została znaleziona martwa we własnym domu. Delegacja UE w tym kraju wezwała władze do „szybkiego, wyczerpującego, niezależnego i przejrzystego” dochodzenia ws. możliwego zabójstwa Moniki Silvy Koniuszek. Ekwadorski rząd stwierdził, że „wstępne ustalenia” oraz zeznania jej partnera wskazują na samobójstwo. Jej rodzina kategorycznie zaprzecza. Kobieta kilka miesięcy temu nagłaśniała, że dostaje groźby śmierci.
12.06
Polska
Sejm ustawą zakazał patostreamingu. Musi ją zatwierdzić jeszcze Senat. Za: 419 posłów. Przeciw: 19.
Zapis mówi: kto w celu osiągnięcia korzyści (…) publicznie rozpowszechnia treści przedstawiające popełnienie czynu zabronionego (…), czynu polegającego na znęcaniu się nad zwierzęciem (…), lub poniżające traktowanie innej osoby, nawet za jej zgodą, podlega karze pozbawienia wolności.
Minimum 5 lat więzienia grozi z kolei za: “umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, obyczajności, rodzinie i opiece lub popełnione z użyciem przemocy; znęcanie się nad zwierzętami i zwierzętami (…); naruszenie nietykalności cielesnej w sposób prowadzący do poniżenia lub upokorzenia innej osoby, a także działania dot. organizacji gier hazardowych.
Niemcy
Na debacie w Bundestagu niektórzy posłowie CDU, AfD, Zielonych, SPD czy Lewicy apelowali o traktowanie Polski jak równego partnera w zw. z jej szybkim rozwojem gospodarczym i militarnym. Wolf z AfD zaznaczył, że Polska ma prawdopodobnie najsilniejszą armię w UE oraz nowoczesne myśliwce F-35.
Niektórzy wyrazili wstyd, że polski premier jest pomijany w najważniejszych europejskich rozmowach o bezpieczeństwie. Jeden z posłów CDU ocenił, że Polska jest nowoczesnym, silnym krajem i przestała być „młodszym partnerem” Niemiec. 5 tysięcy Niemców wyemigrowało w 2025 r. do Polski, która stała się 7. najczęstszym kierunkiem emigracji tej nacji. Nr 1 to Szwajcaria (23 tys. Niemców w 2025 r.), nr 2 to Austria (13,5 tys.), a 3 to Hiszpania (10 tys.).
UK
Polak Kamil Klonek uczestniczący w zamieszkach antyimigranckich w Southampton trafił do aresztu bez opcji wyjścia za kaucją. Jest ojcem 3 dzieci. Na proteście rzucił puszką w stronę policjantów nikogo nie raniąc. Broni się tym, że był pod wpływem emocji. 6 policjantów zabrało go z domu wieczorem. Jego bliscy uważają, że jest traktowany dużo surowiej niż Sikh, który zabił Nowaka.
Ukraina
MSZ Ukrainy zaapelowało do Polski o jedność w obliczu Rosji oraz do „szukania w historii powodów do jedności, nie podziałów”, bo służy to Moskwie. Ukraina utrzymuje gotowość do zgód na ekshumacje, ale MSZ podkreśliło, że „historią powinni zajmować się naukowcy, a nie politycy”. Wskazano, że oba kraje mają wspólnego wroga i dodano, że Polska pozostaje dla Kijowa pierwszym strategicznym sojusznikiem. Przypomniano wsparcie Polski od początku pełnoskalowej inwazji Rosji.
Zełenski przyleci do Polski pod koniec czerwca na Ukrainian Recovery Conference w Gdańsku. Mają być tam obecni przedstawiciele państw G7 i tysiące gości z Zachodu; wg szefa Rady ds. Współpracy z Ukrainą Pawła Kowala to „największa konferencja polityczno-gospodarcza w tym roku na świecie”.
UK
Wlk. Brytania wprowadziła błyskawiczną cenzurę Internetu w reakcji na zamieszki w Belfaście i szykuje się do pacyfikacji tych, którzy chcą demonstrować np. przeciw masowej imigracji z trzeciego świata. Wprowadzono system łączący policję bezpośrednio z moderatorami social mediów, by natychmiast kasować wybrane wpisy bez nakazu sądu. Obejmuje to większość dużych social mediów, komunikatorów, serwisów i część usług AI. Kluczowy zapis dot. reakcji też na „prawdopodobne zagrożenie”, nie tylko już trwający kryzys, co jest luźnym określeniem do interpretacji.
Władze podają jako powód rolę social mediów w eskalacji zamieszek. Premier Starmer zapowiedział surowe i szybkie kary dla protestujących w specjalnych całodobowych sądach.
NATO
Rosja rozbudowuje bazy wojskowe przy granicach NATO; wg zdjęć satelitarnych szykuje miejsca dla nawet 115 tys. żołnierzy. Zdjęcia ujawniły budowę nowych koszar i składów amunicji m.in. tuż przy granicy Norwegii oraz Finlandii, gdzie ma być miejsce dla 80 tys. żołnierzy zamiast obecnych 20 tys. Szef szwedzkiego wywiadu uważa, że to realne przygotowania do wielkiego starcia z NATO, a nie tylko pokaz siły.
Grecja
Grecja przyjęła nowe prawo o szybkiej deportacji migrantów do specjalnych ośrodków poza UE. Pierwsze takie ośrodki mogą powstać w Afryce w 2027 r. Grecja rozmawia w tej sprawie z 2 państwami. Przyspieszy to odsyłanie osób, które nie otrzymały azylu. Ateny współpracują przy tym projekcie z Niemcami, Austrią, Holandią i Danią.
Rosja
W zamachu (eksplozji auta) pod Moskwą zginął płk Damir Dawydow – 1 z szefów odpowiedzialnych za zaopatrzenie w amunicję w wojnie przeciw Ukrainie – a ukraińskie drony przeprowadziły potężne ataki na rosyjskie porty i rafinerie. To już 4. wysokiej rangi oficer zabity k. Moskwy w ostatnim czasie, a Rosja pierwszy raz oficjalnie utajniła nazwisko ofiary. Bomba została podłożona pod samochodem i zdetonowana zdalnie.
Litwa
Litwa wyśle do 40 żołnierzy i cywilów do operowania w rejonie Cieśniny Ormuz, uznając, że sytuacja tam wpływa na jej gospodarkę i realizując sojusznicze zobowiązania. Decyzja ma zapewnić przychylność USA podczas przeglądu ich obecności wojskowej w Europie.
Natura
Populacja wydry europejskiej w Polsce rośnie dzięki ochronie prawnej oraz czystszym wodom. Wydry zamieszkują czyste rzeki i jeziora w całej Polsce, budując nory z wejściem pod wodą. W XX wieku gatunek niemal wyginął przez pestycydy i polowania, ale obecnie odradza się w całej Europie. Są też minusy – wydra dziennie zjada ok. 1 kg ryb (10% swojej masy ciała).
Hiszpania
Papież Leon XIV odprawił mszę w barcelońskiej bazylice Sagrada Familia i zainaugurował najwyższą na świecie wieżę kościelną. Uroczystość odbyła się w 100. rocznicę śmierci projektanta świątyni, Antonia Gaudiego. Papież poświęcił Wieżę Jezusa Chrystusa o wysokości 172,5 m. Bazylika stała się najwyższym kościołem na świecie. Architekt celowo zaplanował wieżę o 0,5 m niższą niż pobliska góra Montjuic, by dzieło rąk ludzkich nie przewyższało natury. Budowa bazyliki trwa od 144 lat.
13.06
Polska
Plany polskiej energetyki jądrowej zaktualizowane – ma powstać druga, a w przyszłym roku rząd chce wybrać wykonawcę. Preferowane lokalizacje to Bełchatów i Konin. Start budowy przewiduje się w 2032 r., a start eksploatacji w 2040. Budowa reaktora w pierwszej elektrowni ma ruszyć w 2028, a start eksploatacji w 2036 r. Przy pierwszym reaktorze tzw. local content, czyli udział lokalnych dostawców, ma wynieść 40%, a w kolejnych 70%.
Makabryczne odkrycie pod Rzeszowem. Podczas prac budowlanych w Lutoryżu znaleziono ludzkie szczątki. Należały do dziesiątek dziecięcych płodów. Zatrzymano byłą właścicielkę terenu, 57-letnią lekarkę Magdalenę H. Jest patomorfologiem i zeznała, że zakopywała “odpady medyczne”. Na miejscu pracują liczne służby.
Szwecja
Czołowy szwedzki dziennik “Svenska Dagbladet” opisuje, że liczba miliarderów w Polsce przyrasta najszybciej w Europie, a szwedzkie firmy chcą tu zwiększyć inwestycje. Wg Szwedów, Warszawa staje się centrum luksusu i to nie przypadek, że to w naszej stolicy Maybach otworzył jedyny salon samochodowy w Europie i 2. na świecie po Szanghaju. Wg firmy konsultingowej Knight Frank liczba miliarderów dolarowych w Polsce w 5 lat wzrośnie z 13 do 29. Większą dynamikę na świecie przewiduje się jedynie w Arabii Saudyjskiej.
Afryka
W Polsce powstała fundacja Black Justice wspierająca migrantów z Afryki – m.in. w osiedleniu w kraju; pieniądze na jej działalność w całości przekazują międzynarodowe grupy powiązane z George’em Sorosem, funduszem braci Rockefellerów czy Funduszem Feministycznym w Polsce.
Finlandia
Prezydent Finlandii Alexander Stubb opowiedział się za włączeniem “szczególnie Polski” do grona europejskich mocarstw, które miałyby przewodzić rozmowom na wysokim szczeblu z Kremlem nt. zakończenia wojny na Ukrainie. Wg Stubba, należy się to Polsce jako państwu granicznemu UE.
Białoruś
27-letni Ukrainiec organizował nielegalny przerzut migrantów przez granicę z Białorusią, a jedyną formą zasądzonej kary jest wydalenie z Polski. Za duży zysk wywoził migrantów samochodem w głąb Polski. Otrzymał zakaz wjazdu do Polski i strefy Schengen na 6 lat.
Airbus
Airbus zaczął testy nowego modelu samolotu A350-1000ULR – ma umożliwić 22h loty pasażerskie bez przystanku. Maszyna ma łączyć Sydney z Londynem i Nowym Jorkiem na trasach prawie 20 tys. km. Samolot wyposażono w dodatkowy zbiornik paliwa. Inżynierowie zastosowali lżejsze systemy chłodzenia, oszczędzając ok. 300 kg masy. Na pokładzie znajdzie się strefa wellness oraz miejsca dla 250 pasażerów w 4 klasach podróży.
Giełda
SpaceX wchodzi na giełdę, a inwestorzy indywidualni złożyli już zamówienia na rekordowe 70 mld $; to jeden z największych debiutów w historii, firma będzie od razu w TOP 10 najcenniejszych w USA.
Cena 1 akcji została ustalona na 135 $, a do sprzedaży trafi ponad 550 mln sztuk. Musk zachowa ponad 80% głosów w firmie. SpaceX zanotowała w 2025 r. prawie 5 mld $ straty przy przychodach prawie 20 mld $.
Natura
Po niemal 100 latach do nadleśnictwa Sieraków powrócił sokół wędrowny i odnotowano pierwszy jego udany lęg w tamtejszych lasach. Było to możliwe dzięki wsparciu leśników i naukowców, którzy przygotowali dla nich specjalny podkład w starym gnieździe orła bielika. Ptaki go zaakceptowały. Prowadzone od lat 90. wysiłki doprowadziły do odbudowy populacji tego ptaka, który niemal wyginął w środowisku naturalnym. Obecnie liczy ok. 100 par lęgowych.
Korea
Koreańscy naukowcy odkryli cząsteczkę blokującą zdolność raka do naprawy uszkodzeń DNA powstałych w wyniku terapii, co może pomóc złamać jego oporność na leczenie. Cząsteczka aktywuje wewnątrz komórki proces niszczenia białek chroniących raka przed śmiercią. W testach na zwierzętach połączenie tej metody z lekiem spowolniło wzrost opornych nowotworów.
Niemcy
Niemka Heike Schwerdtner pobiła rekord świata kobiet w statycznym wstrzymywaniu oddechu pod wodą: 9 minut i 39 sekund, poprawiając swój własny rekord o 15 sekund.
NATO
USA szykują największą od lat redukcję sił lotniczych i morskich udostępnianych NATO w Europie. Liczba myśliwców F-16 i F-15E spadnie ze 150 do 100, wycofane będą wszystkie samoloty-cysterny (8 sztuk), a liczba maszyn rozpoznawczych spadnie z 26 do 15. Z Europy zniknie lotniskowiec z eskortą oraz okręt podwodny zdolny do wystrzeliwania rakiet. Jedna z dwóch eskadr bombowców strategicznych zostanie przeniesiona w inne miejsce świata. Decyzja Trumpa ma wejść w życie szybciej niż spodziewały się kraje europejskie.
PAT
