11.05
Polska
Sławomir Mentzen poleciał do Wlk. Brytanii prywatnie z rodziną. Przy kontroli paszportowej na lotnisku w Londynie zatrzymano go na 3 h, bo – jak usłyszał – „oznaczyła” go nieujawniona organizacja. Służby pytały polityka, czy zamierza przemawiać publicznie. Szef MSZ oraz polska konsul skontaktowali się z Mentzenem oraz zapowiedzieli prośby o wyjaśnienie do brytyjskich instytucji. Kancelaria Prezydenta zapowiedziała interwencję i krytykuje takie traktowanie obywatela RP ze względu na jego poglądy.
Australia
Naukowcy z Uniwersytetu w Sydney odkryli, że ludzkie serce potrafi samodzielnie wytwarzać nowe komórki po zawale. Przełom nastąpił dzięki pobraniu żywych próbek serca w operacji bypassów. Choć po zawale powstaje blizna, serce częściowo odbudowuje ubytki. To pierwszy raz w historii, gdy regenerację mięśnia sercowego potwierdzono u ludzi. Daje to szansę na nowe terapie dla chorych z niewydolnością serca. Dotąd często konieczny był rzadko wykonywany przeszczep. W Polsce na niewydolność serca cierpi 1,5 mln osób.
Nauka
Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego odkryli mechanizm przetrwania grzyba Candida albicans, co może pomóc w walce z nawracającymi infekcjami. Żyje on w ciele 80% ludzi, raczej niegroźny, ale u osób z obniżoną odpornością może wywołać ciężkie infekcje i jego oporność na leki rośnie. Wiedza ułatwi projektowanie nowych leków przeciw grzybom.
Dania
Lego zmieniło limit wiekowy na swoich pudełkach z okazji 100. urodzin sir Davida Attenborough’a – tradycyjne oznaczenie „4-99 lat” zastąpiono na niektórych opakowaniach na “4-100+”.
Szwecja
Sprawnie procedowany jest zakup przez Ukrainę 100 szwedzkich myśliwców JAS 39 Gripen. Pierwsze sztuki mają trafić do Ukrainy już w tym roku. Finansowanie zapewni m.in. 90 mld € pożyczki od UE. Co istotne na wojnie, szwedzkie maszyny mają zdolność startu z improwizowanych pasów startowych.
Węgry
Nowy rząd Węgier chce przyjąć walutę € do 2030 r. Premier Magyar ma być zdeterminowany, by wprowadzić Węgry do unijnego mainstreamu liberalnego i zacieśnić więzi z Brukselą.
Litwa
Litwa jako 2. kraj po Polsce podpisała umowę w ramach unijnego programu SAFE. Pozyska z niego niemal 6,4 mld € pożyczek na uzbrojenie.
USA
Administracja Donalda Trumpa pozwała redakcję „New York Times” za dyskryminację białego mężczyzny. W 2025 r. redaktora z 10-letnim stażem pominięto przy wyborze wiceszefa działu nieruchomości, a stanowisko otrzymała kobieta innej rasy, bez doświadczenia w branży. Komisja ds. Równych Szans Zatrudnienia stwierdziła, że decyzja wynikała z polityki różnorodności.
Portugalia
Polski piłkarz Jan Bednarek po wieczornym powrocie do domu (w portugalskim Porto) zastał w nim włamywaczy, którzy sterroryzowali nożem jego rodzinę i uciekli z łupem wartym 150 tys. €. Trwają poszukiwania sprawców – 4 mężczyzn i 1 kobietę, którzy posługiwali się hiszpańskim.
UK
Barrie Drewitt–Barlow, znany jako jeden z pierwszych „ojców gejów” w kraju, jest razem ze swoim „mężem” oskarżony m.in. o wielokrotne gwałty na mężczyznach i handel ludźmi. Wg prokuratury celebryci od 2013 r. wyszukiwali mężczyzn i zapraszali ich do domu w celu wykorzystania. Są aresztowani, a policja przeszukała ich dom, pub oraz klub piłkarski, którego są właścicielami.
Kanada
Jake Tucker, założyciel organizacji LGBT „Innisfil Pride”, został uznany winnym handlu ludźmi w celach seksualnych i wykorzystywania 2 kobiet.
Rosja
W Moskwie odbyła się defilada Dnia Zwycięstwa, w której po raz pierwszy wzięły udział wojska Korei Płn. i nie było ciężkiego sprzętu; zrezygnowano z corocznego pokazu czołgów i rakiet jądrowych. Rosja obawiała się ataku ukraińskich dronów na Plac Czerwony. Putin powiedział, że uroczystość przebiegła „bez zbędnej militaryzacji”. Na widowni towarzyszyli mu przywódcy Białorusi, Kazachstanu i Uzbekistanu (mniej zagranicznych gości niż rok temu). Północnokoreańscy żołnierze maszerowali z Rosjanami i nazwano ich wyzwolicielami obwodu kurskiego.
Szwajcaria
Szwajcarski wywiad odtajnił akta Josefa Mengele, lekarza SS znanego jako „Anioł Śmierci z Auschwitz”, pierwotnie utajnione do 2071 r. z racji ochrony prywatności rodziny zbrodniarza oraz informacji wywiadowczych. Mengele i jego rodzina wielokrotnie przebywali w Szwajcarii po wojnie. W 1961 r. jego żona zamieszkała pod Zurychem, mimo że nazistowski lekarz był ścigany listem gończym. Po wojnie uciekł do Ameryki Płd., zmarł w 1979 r. i nigdy nie stanął przed sądem.
12.05
Polska
Na Uniwersytecie Jagiellońskim odbyła się prelekcja promująca prostytucję jako atrakcyjną formę zarobku dla studentek i dobra praca dla osób z ADHD. Spotkanie zorganizowała organizacja All In UJ w Bibliotece Jagiellońskiej. Zaproszona aktywistka promowała prostytucję pod nazwą „pracy seksualnej” i stwierdziła, że każda kobieta powinna tak popracować, by „poznać zachowanie normalnych mężczyzn”. Twierdziła, że większym zagrożeniem dla prostytutek jest np. policja niż sami klienci.
USA
Zbigniew Ziobro nie jest poszukiwany międzynarodowo, co uniemożliwia Polsce złożenie wniosku o jego ekstradycję z USA, gdzie zaczął pełnić funkcję korespondenta TV Republika. Sąd od 3 miesięcy nie rozpoznał wniosku o wydanie Europejskiego Nakazu Aresztowania ani nie rozpatrzył skargi Ziobry, więc prokuratura nie może wnioskować do Interpolu.
Iran
Donald Trump odrzucił propozycję Iranu ws. pokoju, nazywając ją „całkowicie nie do przyjęcia”, co podbiło ceny ropy o 5%. USA oczekiwały od Teheranu 12-letniego zakazu wzbogacania uranu oraz przekazania zapasów. Iran domagał się zakończenia walk na wszystkich frontach i zniesienia sankcji przed kontynuowaniem negocjacji.
Izrael
Netanjahu powiedział, że wojna z Iranem nie dobiegła końca i Izrael chce uniezależnić się militarnie od USA. USA przekazują Izraelowi 4 mld $ pomocy wojskowej rocznie. Netanjahu stwierdził, że operacja przeciw Iranowi nie skończy się, dopóki z kraju nie zniknie wzbogacony uran i program rakietowy. Dodał, że Trump ma plan wejścia sił USA do Iranu i fizycznego usunięcia z niego wzbogaconego uranu.
KRLD
Korea Północna wpisała do konstytucji automatyczny atak nuklearny w razie zamachu na Kim Dzong Una. To reakcja na śmierć lidera Iranu, Chameneia. Wg ekspertów Kim przeraził się skuteczności zachodnich rakiet i przyjął, że w razie jego likwidacji Korea Płn. ma przeprowadzić automatyczny i natychmiastowy atak nuklearny.
Rumunia
W Rumunii niedźwiedź zabił 53-l. kobietę oraz pasącą się krowę. 2 tygodnie wcześniej niedźwiedzie zabiły też 65-l. mężczyznę. W kwietniu rumuński parlament zezwolił na odstrzał 849 osobników. W Rumunii żyje 13 tys. niedźwiedzi, najwięcej w Europie.
Irak
Izrael zbudował w Iraku tajną bazę wojskową do wspierania operacji przeciw Iranowi tuż przed startem wojny – donosi „The Wall Street Journal”. Wykrył ją pasterz. Powstała na słabo zaludnionej zachodniej pustyni za wiedzą USA. Stacjonowali w niej izraelscy komandosi oraz zespoły ratunkowe dla pilotów. Irak wysłał tam żołnierzy, by to sprawdzić. Aby ukryć bazę, izraelskie lotnictwo ostrzelało iracki oddział. Zginął 1 żołnierz, a 2 zostało rannych. Rząd Iraku potępił atak i złożył skargę do ONZ, początkowo przypisując naloty USA.
Niemcy
Niemcy odrzuciły propozycję Putina, by jego przyjaciel, 82-letni, były kanclerz Schroeder został mediatorem w rozmowach z Rosją. Schroeder od lat współpracuje z rosyjskimi gigantami energetycznymi jak Gazprom czy Rosnieft i wspierał budowę gazociągu Nord Stream. Niemieckie media nazwały go „człowiekiem Kremla”. Putin twierdzi, że wojna w Ukrainie zbliża się do końca i chce rozmawiać z Europą za pośrednictwem „zaufanych osób”.
13.05
Polska
Rząd chce podnieść stawkę na wyżywienie więźniów i zapewnić im m.in. 400 g warzyw i owoców dziennie. Jednocześnie w szpitalach rząd zmniejszył stawkę żywieniową dla pacjentów w niektórych szpitalach z 25,5 zł w 2025 r. do 21 zł. W ustalaniu diet więźniów ma pomagać lekarz. Priorytetem ma być zdrowie.
Lublin. Pijany Afrykanin z Zimbabwe potrącił pieszą na przejściu dla pieszych, po wyminięciu stojących aut, a potem próbował przekupić świadków udzielających pomocy poszkodowanej, żeby nie wzywali służb. Następnie awanturował się i policja musiała zakuć go w kajdanki.
Szwecja
Szwedzka firma Garo po 30 latach działalności w Szczecinie wygasza produkcję ze względu na wzrost kosztów pracy, który niweluje korzyści inwestowania w Polsce. Producent ładowarek do aut elektrycznych zwiększa zatrudnienie w Szwecji, przenosząc tam produkcję z Polski.
NATO
W nowej Narodowej Strategii Antyterrorystycznej USA Europa została nazwana najważniejszym partnerem antyterrorystycznym, ale jednocześnie mocno skrytykowana za słabe granice i braki.
Dokument nazywa Europę „środowiskiem operacyjnym” dla al–Kaidy i ISIS. Zarzuca sojusznikom z NATO, że stają się centrami logistycznymi i finansowymi terrorystów. Uznano masową migrację za „pas transmisyjny dla terrorystów”. Wezwano Europę do powstrzymania „umyślnego upadku” zachodnich wartości.
UE
Rząd wprowadzi obowiązek uznawania ślubów polskich par homo zawartych w UE. Premier Tusk zaznaczył, że nie będzie to oznaczać zgody na adopcję dzieci przez te pary. Rząd ma wdrożyć w przepisach wyroki TSUE i Naczelnego Sądu Administracyjnego, nakazujące uznawanie ślubów zawartych za granicą. NSA od marca 2026 nakazał uznanie ślubów już 7 par.
Rafał Trzaskowski ogłosił, że w obliczu wydanych już wyroków sądów warszawski Urząd odtąd zacznie wpisywać do ksiąg homo śluby Polaków zawarte w UE.
USA
W Nowym Jorku czarny recydywista Rhamell Burke zepchnął ze schodów w metrze i zabił 76-letniego, emerytowanego nauczyciela. Mogłoby do tego nie dojść po jego poprzednim ataku w metrze na 20-l. kobietę, ale ta nie wniosła oskarżeń, bo „nie chciała wsadzić kolejnego czarnoskórego do więzienia”. Teraz żałuje decyzji. Morderca był aresztowany 4x w ciągu kilku miesięcy, w tym za napaść na policjanta.
Ukraina
Andrij Jermak, były współpracownik Zełenskiego w roli szefa Biura Prezydenta Ukrainy, usłyszał zarzuty udziału w grupie przestępczej i prania brudnych pieniędzy na kwotę prawie 40 mln zł.
Pieniądze miały pochodzić z luksusowej inwestycji budowlanej pod Kijowem i łapówek w sektorze energetycznym – 15% od kontraktów pobieranych przez urzędników. Łącznie przez system mogło przejść 100 mln $. Jermak podał się do dymisji w listopadzie 2025 po wybuchu afery korupcyjnej.
Nauka
Firma Astrobotic przetestowała nowy silnik rakietowy RDRE, który zamiast klasycznego spalania wykorzystuje detonacje. Paliwo jest detonowane naddźwiękową falą uderzeniową zamiast spalane, co ma dawać więcej ciągu i mniejsze zużycie paliwa (15% wyższa wydajność) oraz lżejsze i mniejsze silniki. Cały projekt kosztował tylko 1,5 mln $ i był finansowany m.in. z grantów NASA.
Rosja
Deficyt w Rosji wynosi już ⅓ budżetu kraju (290 mld zł), a ukraińskie ataki niwelują zyski ze zwiększenia cen surowców na rynkach.
14.05
Polska
Rząd poprzez specjalny fundusz ekologiczny podpisał umowę na 4,5 mld zł dofinansowania z KPO dla Polskiego Hubu Elektromobilności w Jaworznie. Otrzymała je firma ElectroMobility Poland, która miała stworzyć Izerę. Ma powstać fabryka elektryków i centrum rozwoju polskich technologii. W projekt zaangażowany jest tajwański koncern Foxconn, partner m.in. Apple, który ma zapewnić transfer technologii i wsparcie produkcyjne. Start budowy fabryki planowany jest na wiosnę 2027. Pierwsze auta mają być wyprodukowane w 2029 r. jako polska marka na rynku europejskim.
Rosja
Rosyjska Duma zwiększyła uprawnienia Putina – teraz może on decydować o wysłaniu wojsk Rosji za granicę “w celu ochrony Rosjan”. W tym wymieniono “prześladowanie Rosjan przez zagraniczne sądy” i areszty dla obywateli Rosji.
Ukraina
Grupa ok. 10 napastników skatowała 3 Ukraińców na warszawskim Moście Świętokrzyskim; jedna z ofiar, 16-letni Artem, ma pękniętą czaszkę, zmasakrowaną twarz i przeszedł operację. Napastnicy próbowali zrzucić drugiego nastolatka z mostu do Wisły, trzeciemu złamali nos i krzyczeli: „wyp… do Ukrainy!”. Ofiary uratował patrol policji, sprawcy uciekli. Rodzina Artema to uchodźcy z obwodu zaporoskiego, jego mama i babcia pracują w domu opieki. Wstępnie policja nie bierze pod uwagę narodowości jako motywu ataku. Część świadków boi się zgłaszania sprawy.
Niemcy
Polska wyprzedziła Chiny stając się czwartym rynkiem zbytu dla Niemiec – a nasz region Europy Wschodniej ma z Niemcami większe obroty, niż USA i Chiny łącznie (141 mld euro w 3 miesiące). Niemcy notują też duży eksport do krajów Azji Środkowej – 75 mld, w tym 9 mld nadwyżki.
Izrael
Dwóch izraelskich żołnierzy trafiło do aresztu za zbezczeszczenie figury Matki Boskiej w płd. Libanie. Jeden ze sprawców, który włożył papierosa w usta figury, dostał 21 dni aresztu, a drugi, filmujący zdarzenie, 14 dni. Doszło do tego w chrześcijańskiej wiosce Debl. To kolejny skandal w tej miejscowości – w kwietniu inny żołnierz zniszczył tam figurę Jezusa, za co dostał 30 dni aresztu.
Szwecja
Szwecja chce wprowadzić elektroniczne opaski GPS dla dzieci od 13. roku życia, zagrożonych rekrutacją przez gangi. Decyzja ma być podejmowana urzędowo, bez wyroku. Od 1 lipca wiek odpowiedzialności karnej w Szwecji spadnie z 15 do 13 lat. Służby od zeszłego roku mogą też legalnie podsłuchiwać dzieci. 200 z nich podejrzewa się o udział w morderstwach lub planach zabójstwa. Gangi celowo wykorzystują najmłodszych do najcięższych zbrodni, bo grożą im łagodne kary.
Dania
Podczas największych w historii polsko-duńskich ćwiczeń wojskowych polski system Homar–K oddał swój rekordowy strzał rakietowy na odległość 80 km, precyzyjnie trafiając w cel. To system oparty na koreańskiej wyrzutni K239 Chunmoo, zamontowany na podwoziu Jelcza i zgrany z polskim systemem kierowania ogniem Topaz. Polska zamówiła 290 takich wyrzutni za ponad 5 mld $.
Egipt
Archeolodzy, przy istotnym udziale Polaków z PAN, odkryli na pustyni Atbai, od południowego Egiptu po Erytreę, 260 monumentalnych grobowców sprzed 6 tysięcy lat. Użyto zdjęć satelitarnych z Google Earth i Bing. Grobowce mają do 80 m średnicy. Dane z polskich badań pomogły ustalić datowanie nekropolii. Badacze podejrzewają, że pochowani tam mogli być przodkami Medżajów.
Nauka
19-letni Dominik Baroński z Radomska samodzielnie zaprojektował i zbudował minikomputer oparty na procesorze AMD Ryzen – w domowym warsztacie zbudował od zera w pełni działającą płytę główną dla architektury x86. Projekt zajął mu kilka miesięcy i powstał przy użyciu darmowych narzędzi, takich jak KiCad. Polutował ręcznie 650 elementów; prototyp kosztował go 500 zł. Z pomocą AI zaprogramował w Pythonie skrypt do odczytu współrzędnych ponad 1 tys. pinów procesora. Komputer obsługuje Windows 11.
Brazylia
Naukowcy z Uniwersytetu São Paulo odkryli, że fale dźwiękowe potrafią uszkadzać cząsteczki wirusów, jak grypa i Covid-19. Fale o częstotliwości 3-20 MHz (jak w typowym USG) sprawiają, że wirusy wibrują tak mocno, aż ich osłonki pękają. Atak dźwiękiem jest odporny na mutacje wirusów zmieniający się przez leki. Metoda wydaje się bezpieczna i bezinwazyjna, ale nie testowano jej jeszcze na ludziach.
Japonia
W Tokio otwarto pierwsze na świecie laboratorium medyczne obsługiwane wyłącznie przez 10 robotów. Maszyny, w tym humanoidalny robot zajmują się m.in. hodowlą komórek i precyzyjnym odmierzaniem odczynników. Do 2040 r. liczba robotów w tym miejscu ma wzrosnąć do 2 tys., celem jest walka z brakiem pracowników w Japonii oraz unikanie ludzkich pomyłek.
UK
Wlk. Brytania odmówiła wjazdu europosłowi PiS Dominikowi Tarczyńskiemu, który miał wystąpić na dużej manifestacji w Londynie. Tarczyński nazwał decyzję „komunizmem XXI wieku” i zapowiedział pozew przeciw premierowi Wlk. Brytanii Starmerowi. Była premier Liz Truss skomentowała, że jeśli Starmer chciałby powrotu kraju do UE, nie mógłby podjąć takiej decyzji.
15.05
Polska
MSWiA szykuje zaostrzenie zasad polskiego obywatelstwa i chce skończyć z „automatycznym” nadawaniem za spełnienie prostych formalności. Kandydaci po 8 latach w Polsce zamiast obecnych 3 lat musieliby zdać egzamin państwowy z historii i wartości konstytucyjnych Polski oraz UE, złożyć akt lojalności, zdać pisemny egzamin z polskiego na poziomie biegłym oraz dostaliby wymóg płacenia podatków w Polsce.
Niemcy
Większość upraw w Ameryce Płd. prowadzą potomkowie niemieckich osadników sprzed 200 lat, czyli farmerzy z niemieckimi korzeniami w Brazylii i Paragwaju. Umowa UE-Mercosur otwierając europejski rynek zwiększa ich zyski. Rodzinne gospodarstwa o niemieckich korzeniach dostarczają 70% żywności w Brazylii, a nowoczesne kolonie w Paragwaju przyciągają nową falę emigrantów z Niemiec szukających wolności od unijnej biurokracji. Dodatkowo niemieccy farmerzy są oskarżani o masowe wycinanie lasów tropikalnych pod uprawy soi i kukurydzy w regionie Cerrado.
UK
W Walii rząd polecił żłobkom i przedszkolom zgłaszanie na policję „rasistowskich incydentów” ze strony dorosłych, a dzieci mają być edukowane i dyscyplinowane w ramach placówek. Opiekunowie mają sprawdzać zabawki, książki i przekąski pod kątem różnorodności oraz mają badać swój poziom wiedzy nt. „supremacji białych” i własnych uprzedzeń.
Szwajcaria
Metaanaliza lingwistów i genetyków z Uniwersytetu w Zurychu oraz Instytutu Antropologii Ewolucyjnej pokazała, że języki są bardziej złożone tam, gdzie populacje mają mniejszą różnorodność genetyczną. Analizowano genomy ponad 5 tys. osób z 600 populacji oraz struktury ponad 4 tys. języków. Im bardziej ludzie są do siebie podobni genetycznie, tym bardziej urozmaicone są ich języki. Populacje żyjące z dala od migrantów rozwijają język, a regiony o dużych migracjach upraszczają język.
USA
Elon Musk skrytykował reżysera Christophera Nolana za umieszczenie w roli Heleny Trojańskiej, wg mitologii najpiękniejszej kobiety świata, murzynki Lupity Nyong’o. Chodzi o powstający film “Odyseja”. Musk ocenił, że nikt na świecie nie uznałby Nyong’o za “najpiękniejszą”, Nolana nazwał tchórzem i zarzucił mu, że celuje w zdobycie nagród.
Finlandia
Jedna z najczęstszych operacji kolana na świecie, usunięcie uszkodzonej łąkotki, jest nieskuteczna, a czasem szkodliwa wg nowego, 10-letniego badania na Uniwersytecie w Helsinkach. Naukowcy obalili mit, że ból kolana u starszych osób wynika z pęknięcia łąkotki, którą trzeba wyciąć. Według nich ból to efekt naturalnego starzenia się stawów. W badaniu 150 osób, u części przeprowadzono zabieg, a u części zrobiono operację “placebo”.
Pacjenci po realnej operacji nie mieli lepszych wyników niż osoby po placebo. Z kolei po 10 latach czuli się gorzej: zgłaszali więcej dolegliwości, mieli słabszą sprawność i szybciej postępujące zwyrodnienia. Częściej wymagali kolejnych operacji.
Holandia
W holenderskim Apeldoorn policja zatrzymała 6 osób protestujących przeciw budowie ośrodka dla azylantów; był to 5. dzień manifestacji mieszkańców. Władze wyznaczyły specjalną strefę i czas na protest (godz. 19:00–20:00) a protestujący nie zastosowali się do ograniczeń oraz odpalili race. Ostatecznie kolejnego dnia protestów demonstranci podpalili budowany ośrodek.
ZEA
Nieznani sprawcy uprowadzili statek 70 km od wybrzeży Zjedn. Emiratów Arabskich. Obecnie kieruje się on w stronę Iranu. Dzień wcześniej zaatakowany został statek należący do Indii.
Nauka
W USA wykonano trzeci udany zabieg wszczepienia implantu mózgowego, który może przywrócić podstawowe widzenie niewidomym. Przetestowano system ICVP omijający uszkodzone oczy i nerwy wzrokowe, wysyłając sygnały bezpośrednio do kory wzrokowej mózgu. Implant nie naprawia wzroku, tylko generuje impulsy, które mózg rozpoznaje jako proste obrazy. W 3. zabiegu wszczepiono 30 stymulatorów i 500 elektrod. Pacjent przejdzie ok. 4 tygodnie rekonwalescencji, a potem zacznie trening interpretacji sygnałów. Uczestnicy będą obserwowani do 3 lat.
Korea
Południowokoreańscy inżynierowie zbudowali reaktor, który zamienia CO2 z powietrza bezpośrednio w benzynę i naftę. Uprościli proces produkcji paliwa, obniżając wymaganą temperaturę z 800°C do ok. 300°C. Instalacja pilotażowa wytwarza obecnie 50 kg paliwa / 24h. Kolejnym celem jest budowa fabryki o wydajności 100 tys. ton paliwa/rok. Technologia może zmniejszyć zależność Korei od importu ropy.
Nepal
Skialpinista Bartosz Ziemski po zdobyciu 4. szczytu Himalajów (Lhotse 8516 m n.p.m.) zjechał na nartach ze szczytu aż do samej bazy. 30-latek z Bielska dokonał tego bez tlenu i bez pomocy, co czyni wyczyn historycznym i pierwszym takim w dziejach. Był to 8. ośmiotysięcznik zdobyty przez Ziemskiego bez tlenu. Skialpinista znany jest ze skromności, np. nie posiada social mediów.
16.05
Polska
Premier Tusk podał, że od stycznia do marca 2026 nie doszło do nielegalnych przekroczeń granicy z Białorusią, bo jego rząd wydał 3 mld zł na uszczelnienie bariery. Porównał, że w 2023 nielegalnie z Białorusi wdarło się 12 tys. osób. Teraz wg Tuska to najlepiej strzeżona granica zewnętrzna UE. Próby wejścia do Polski przeniosły się na granicę z Litwą. Złapano tam 500 osób.
W tym roku służby zatrzymały 70 przemytników ludzi. Odmowę wjazdu do kraju dostało 9 tys. cudzoziemców. Budżet Straży Granicznej urósł o 90% do 2,5 mld zł. Docelowo w SG ma pracować o 3 tys. osób więcej niż teraz, a już jest wzrost z 15 tys. do 17 tys. osób.
Ukraina
W meczu amatorskiej ligi piłkarskiej we Wrocławiu ukraiński piłkarz brutalnie złamał rękę 15-letniemu rywalowi na oczach ojca chłopaka; 2 tygodnie wcześniej był zawieszony za bójkę, teraz dożywotnio wykluczono go z rozgrywek. Za celowe uszkodzenie zdrowia grozi mu do 5 lat więzienia. Organizatorzy ligi są krytykowani, że nie przerwali meczu i nie wezwali karetki.
Szwajcaria
Polska i Szwajcaria podpisały porozumienie o współpracy w cyberobronie, w tym wspólne ćwiczenia i wymianę oficerów.
Nauka
Dwaj niemieccy profesorowie stworzyli system AI o nazwie genESOM, który ma ograniczyć liczbę zwierząt wykorzystywanych do testowania leków nawet o 50%. Uczy się na wynikach testów na małej grupie zwierząt i symuluje jaki wynik wyszedłby na większej grupie. System automatycznie przerywa pracę, jeśli zacznie tworzyć zbyt nierealne dane. Skuteczność potwierdzono na badaniach leku dla myszy. AI odtworzyła brakujące dane, zapewniając statystyczną wartość eksperymentu.
USA
Pentagon anulował wysłanie do Polski nowej rotacji 4 tys. żołnierzy w miejsce stacjonujących już sił, a jeżeli poprzednia rotacja wyjedzie, to liczba żołnierzy USA w Polsce spadnie. Tusk zapewnił, że to tylko kwestie organizacyjne. Następnie dowództwo USA potwierdziło jednak negatywny scenariusz.
Niektórzy z nowej rotacji już przyjechali i wrócą do Teksasu. Stacja CNN dotarła do uzasadnienia decyzji Pete’a Hegsetha. Brzmi ono: „państwa europejskie nie stanęły na wysokości zadania, gdy Ameryka ich potrzebowała”, co ma zw. z wojną z Iranem. USA wycofują też 5 tys. wojskowych z Niemiec i rezygnują z rozmieszczenia tam systemów dalekiego zasięgu z rakietami Tomahawk. Hegseth miał też odwołać z Europy dowództwo nadzorujące zdolności dalekiego zasięgu.
Część żołnierzy w Polsce kończy swoją turę i planowo powinni wrócić do USA. Wcześniej ich wojska w Polsce wzrosły z ok. 5 tys. do ok. 10 tys. po rosyjskiej inwazji na Ukrainę.
Białoruś
Wg Zełenskiego, Rosja przygotowuje się do ataku na 1 z państw NATO przy pomocy Białorusi. Ukraiński wywiad ma być na bieżąco z ustaleniami na linii Moskwa – Mińsk, mają trwać intensywne rozmowy. Kreml chce też wciągnąć Białoruś w inwazję na Ukrainę z nowego kierunku. Kijów postanowił wzmocnić obronę granicy z Białorusią i zapewnia, że będzie znał dalsze ustalenia z wyprzedzeniem.
CHRL
Światowe media oceniają, że Donald Trump podczas wizyty był wobec Chin łagodniejszy niż wobec partnerów z Europy oraz milczał nt. niepodległości Tajwanu, co uznano za duży sukces chińskiej dyplomacji. Autorzy analiz to m.in. „The New York Times”, „Washington Post”, „The Times”, „FAZ”, „El Mundo”. „NYT” podkreślił zmianę tonu Trumpa, bo wcześniej mówił o Chinach jako zagrożeniu i o ich „kradzieży miejsc pracy”.
Przed wizytą Trump sugerował nawet wstrzymanie sprzedaży broni Tajwanowi. Xi Jinping ostrzegł, że sprawa Tajwanu jest kluczowa dla dalszych relacji z USA. Trump zapewnił, że „nie zobowiązał się do niczego ws. Tajwanu” i że gdy Xi Jinping pytał go, czy USA będą bronić wyspy, odpowiedział, że „nie chce o tym rozmawiać”. Ocenił, że „ostatnią rzeczą, jakiej teraz potrzeba” jest wojna 10 tys. mil od USA. Dodał, że nie zdecydował jeszcze, czy sprzeda Tajwanowi broń.
Malediwy
Pięcioro włoskich nurków zginęło w podwodnych jaskiniach na Malediwach podczas eksploracji dziewiczych rejonów; wśród ofiar jest prof. Montefalcone, ceniona biolog morska. Silny wiatr i prądy utrudniały widoczność pod wodą. Alarm podniesiono po kilku godzinach, gdy nikt nie wypłynął na powierzchnię. Malediwy odwiedza co roku kilkaset tys. nurków.
ESA
Prof. Jacek Kot z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego pokieruje zespołem Europejskiej Agencji Kosmicznej, który ma poprawić bezpieczeństwo astronautów podczas misji księżycowych i spacerów kosmicznych. Został szefem zespołu ESA ds. choroby dekompresyjnej, wynikającej z niskiego ciśnienia. W organizmie mogą tworzyć się pęcherzyki gazu zagrażające życiu astronautów. To główne zagrożenie misji na Księżyc. Grupa skupia ekspertów z Europy oraz USA, w tym specjalistów medycyny lotniczej, biomedycyny i fizjologii. Polak wykorzysta wiedzę nt. ratowania nurków, bo ludzkie ciało w głębinach i w próżni reaguje podobnie.
PAT
