back to top
More

    List 34

    Polecamy w dziale

    Kodeks Makarewicza

    11.07.1932 zostało wydane rozporządzenie Prezydenta RP Ignacego Mościckiego o wprowadzeniu nowego kodeksu karnego, który przeszedł do historii jako kodeks Makarewicza. Uważany był za pracę mistrzowską.

    Bitwa pod Połtawą

    08.07.1709 r. miała miejsce bitwa pod Połtawą. Przesądziła ona o statusie Rosji jako światowego mocarstwa o ambicjach imperialnych i zmierzchu potęgi Szwecji. Przegrał król Szwecji Karol XII, a zwyciężył car Rosji Piotr I

    Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych

    Wg Deklaracji prawa naturalne są niezbywalne, nie podlegają żadnej władzy. Są to prawo do życia, wolności i dążenia do szczęścia. Władza, która je narusza staje się tyranią przeciwko której należy się zbuntować.

    Ustawa o prawach obywatelskich

    03.07.1964 prezydent Lyndon Johnson podpisał ustawę o prawach obywatelskich (civil rights act). Zabraniała ona placówkom dotowanym z budżetu federalnego dyskryminacji osób na podstawie ich rasy, koloru skóry lub narodowości.
    14.03.1964 polski poeta żydowskiego pochodzenia Antoni Słonimski złożył w URM list do prem. Cyrankiewicza podpisany przez 34 intelektualistów: wybitnych naukowców i literatów, protestujących przeciwko narastającej cenzurze w PRL.

    14.03.1964 polski poeta żydowskiego pochodzenia Antoni Słonimski złożył w Urzędzie Rady Ministrów list skierowany do premiera Józefa Cyrankiewicza, podpisany przez 34 wybranych intelektualistów: wybitnych naukowców i literatów, protestujących przeciwko narastającej cenzurze w PRL. 

    Sprzeciwiali się oni łamaniu podstawowych praw i wolności zapisanych w konstytucji i odejściu od założeń październikowej odwilży.

    List miał tylko dwa zdania i liczył 64 słowa. Początkowo został przez władze zignorowany. W wyniku kolportowania go na zachodzie, ujęcia się za polskimi kolegami wielu zachodnich intelektualistów oraz dostrzeżenia go przez najbardziej prestiżowe gazety i rozgłośnie radiowe, z Timesem i Radiem Wolna Europa na czele, zaczęły się represje. Jan Józef Lipski, który zbierał podpisy pod listem, został zatrzymany i aresztowany, a w jego mieszkaniu przeprowadzono rewizję. 

    Najsurowsze represje spotkały Melchiora Wańkowicza, którego aresztowano na kila tygodni i oskarżono o „rozpowszechnianie fałszywych wiadomości” o Państwie Polskim i jego organach. Skazano go na trzy lata więzienia, skrócone do półtora roku po amnestii. Jednak władze, ze względu na protesty w kraju i za granicą, nie zdecydowały się na wykonanie wyroku. 

    Wielu autorów zostało objętych zakazem publikacji, a nakład Tygodnika Powszechnego zmniejszono o 10 tys. W wyniku działań władz profesor Konrad Górski wycofał swoje poparcie dla listu, a 10 jego sygnatariuszy napisało kolejny list, skierowany do „Timesa”. Tłumaczyli w nim, że ten poprzedni miał charakter wewnętrzny oraz miał na celu dyskredytację prasy zachodnioniemieckiej i radia wolna Europa. Byli to: Aleksander Gieysztor, Konrad Górski, Leopold Infeld, Julian Krzyżanowski, Kazimierz Kumaniecki, Edward Lipiński, Wacław Sierpiński, Jan Szczepański, Władysław Tatarkiewicz i Kazimierz Wyka. 

    Wkrótce władze zorganizowały swoisty kontr-list, w którym sprzeciwiano się „oczernianiu Polski Ludowej”. Podpisało go 600 literatów, w tym prezes ZLP Jarosław Iwaszkiewicz, Jan Brzechwa, Igor Newerly, Julian Przyboś, Tadeusz Różewicz, Jarosław Marek Rymkiewicz. W przeciwieństwie do listu 34 nie miał on charakteru elitarnego, lecz masowy. Miał pokazać poparcie środowiska literackiego dla partii i PRL-u.

    A jak brzmiał oryginał? 

    „Ograniczenia przydziału papieru na druk książek i czasopism oraz zaostrzenie cenzury prasowej stwarza sytuację zagrażającą rozwojowi kultury narodowej. Niżej podpisani, uznając istnienie opinii publicznej, prawa do krytyki, swobodnej dyskusji i rzetelnej informacji za konieczny element postępu, powodowani troską obywatelską, domagają się zmiany polskiej polityki kulturalnej w duchu praw zagwarantowanych przez konstytucję państwa polskiego i zgodnych z dobrem narodu.”

    List podpisali:

    • Jerzy Andrzejewski
    • Maria Dąbrowska
    • Stanisław Dygat
    • Karol Estreicher
    • Marian Falski
    • Aleksander Gieysztor
    • Konrad Górski
    • Paweł Hertz
    • Leopold Infeld
    • Paweł Jasienica
    • Mieczysław Jastrun
    • Stefan Kisielewski
    • Zofia Kossak-Szczucka
    • Tadeusz Kotarbiński
    • Jan Kott
    • Anna Kowalska
    • Julian Krzyżanowski
    • Kazimierz Kumaniecki
    • Edward Lipiński
    • Maria Ossowska
    • Stanisław Cat Mackiewicz
    • Jan Parandowski
    • Stanisław Pigoń
    • Adolf Rudnicki
    • Artur Sandauer
    • Wacław Sierpiński
    • Antoni Słonimski
    • Jan Szczepański
    • Władysław Tatarkiewicz
    • Jerzy Turowicz
    • Melchior Wańkowicz
    • Adam Ważyk
    • Kazimierz Wyka
    • Jerzy Zagórski.

    Autorem tekstu był Antoni Słonimski, współorganizatorem zbierania podpisów zaś Jan Józef Lipski. Wśród sygnatariuszy znalazły się osoby o najrozmaitszych światopoglądach. Od konserwatystów i katolików do ateistów i postępowców. Połączył ich sprzeciw wobec cenzury i coraz bardziej opresyjnemu państwu.

    Kazimierz Grabowski

    Skrócony link:
    https://abcniepodleglosc.pl/68ke

    Ostatnie wpisy autora

    Nowa Konstytucja