27.04
Polska
Tiktoker Piotr “Łatwogang” Garkowski zorganizował akcję, która stała się wielkim viralem z udziałem celebrytów i sportowców. W 9 dni zebrano ponad 250 mln zł na rzecz fundacji Cancer Fighters, która wspiera finansowo dzieci i ich rodziny w walce z rakiem, choć cel wynosił tylko 500 tys. zł. Pobity został rekord świata w kwocie zebranej na żywo w celach charytatywnych.
Zalążkiem akcji był utwór rapera Bedoes “Ciągle tutaj jestem” nagrany wraz z 11-l. Mają Mecan, która walczy z białaczką. Odsłuchany został ponad 4 mln razy w ciągu 12 dni. W szczytowym momencie stream na żywo oglądało niemal 1,5 mln ludzi.
USA
Miał miejsce kolejny zamach na Trumpa. Na gali z korespondentami w Białym Domu padły strzały. Prezydenta bezpiecznie ewakuowano, a strzelca ujęto. Niegroźnie postrzelony został agent Secret Service. Sprawca to 31-letni Cole Tomas Allen z Kaliforni. Miał przy sobie strzelbę, pistolet i noże. Nie dostał się do sali balowej, usiłował to zrobić strzelając do agenta. To inżynier, w przeszłości “nauczyciel roku” w firmie, która oferuje korepetycje.
Litwa
Tylko w czwartek Straż Graniczna ujawniła 2 kurierów przemytu ludzi i 34 nielegalnych cudzoziemców na granicy z Litwą. Ukrainiec przewoził w busie 20 Somalijczyków, a Polak 5 osób z Bangladeszu. Zostali cofnięci na Litwę w ramach umowy o readmisji.
Tajwan
Tajwański gigant, Formosa Smart Energy, przenosi swoje europejskie biuro z Berlina do Łodzi. Spółka w Europie skupia się na rozwoju m.in.: systemów magazynowania energii, technologii dla elektromobilności, infrastruktury ładowania.
UE
Od 2027 r. wchodzi europejski limit płatności gotówkowych 10 tys. euro (ok. 42 tys. zł). Powyżej tej kwoty nie kupimy za gotówkę już nawet używanego auta. Średnia cena używanego auta w Polsce wynosi 46-50 tys. zł.
Panama
Cena dla statków za przepłynięcie Kanału Panamskiego wzrosła 10x na skutek większego zainteresowania po wybuchu wojny w Iranie. Obecnie to 4 mln $, a było 300-400 tys.
Liban
Parę dni po ogłoszeniu przez Trumpa 3-tyg. rozejmu Izraela i Libanu, Netanjahu wydał rozkaz zmasowanego ataku. Izraelskie lotnictwo zbombardowało 4 miejscowości. Obie strony oskarżają się wzajemnie o naruszenia.
Ukraina
Ukraińska armia pokazała zdjęcia wynędzniałych żołnierzy z rejonu Kupiańska, oskarżając dowództwo o poważne zaniedbania w logistyce i ukrywanie rzeczywistego stanu. Żołnierze od wielu dni nie mają jedzenia, ani wody, mdleją i piją deszczówkę. Dowództwo przyznało się do trudności zw. z intensywnymi działaniami Rosjan i dokonało roszad kadrowych. Obiecano jak najszybsze ustabilizowanie dostaw.
Rosja
Ukraiński żołnierz włamał się zdalnie na wideokonferencję przeznaczoną dla rosyjskich studentów i przemówił do nich, ostrzegając że będzie musiał zlikwidować ich wszystkich, jeśli pojawią się na ukraińskiej ziemi.
Węgry
Victor Orban zrzeka się mandatu posła w nowym parlamencie po porażce Fideszu. Mówi, że skupi się na przeorganizowaniu swojej partii.
ESA
Nastąpił symboliczny koniec 15-letniej rosyjsko-europejskiej współpracy kosmicznej. W Gujanie Francuskiej ESA wysadziła w powietrze konstrukcję, z której startowały rosyjskie rakiety Sojuz. Pozostałości bazy przejmie francuska firma MaiaSpace, która w 2027 r. będzie z niej wystrzeliwać własne rakiety.
28.04
Polska
Prezydent Nawrocki zapowiedział rychłe odtajnienie aneksu do raportu Wojskowych Służb Informacyjnych. Przeciwni temu są m.in. Kaczyński, Czarzasty i były dowódca GROM-u gen. Polko.
Dokument został przygotowany pod okiem Macierewicza 18 lat temu. Kaczyński przytoczył opinię zmarłego brata, wg którego jest tam za dużo “tez o charakterze publicystycznym”, “wątpliwych i trudnych do udowodnienia”. “To bardzo ryzykowne” – podsumował. Wg Czarzastego ujawnienie to nieodpowiedzialne łamanie tajemnic państwa. Wg Polko, dokument da wrogom wgląd w informacje niejawne i sposoby działania polskich służb.
Aneks ma opisywać najmroczniejsze kulisy III RP.
Ukraina
Premier Tusk w obecności premier Ukrainy, Julii Swyrydenko, ogłosił plan budowy “armady dronów” na bazie ukraińskich technologii i doświadczeń. Wspólnie odwiedzili rzeszowskie targi Road to Ukraine Recovery Conference, gdzie m.in. wystawiali się producenci wojskowych dronów.
Swyrydenko powiedziała, że Ukraina przeszła ogromną transformację i z kraju, który potrzebował pomocy w obronie, stała się krajem mogąca tą pomoc zapewniać. Tusk pochwalił, że Ukraina stała się najbardziej atrakcyjnym partnerem dla państw chcących rozwijać obronę powietrzną.
Do końca tego roku Ukraina chce mieć 10 wspólnych ośrodków produkcji uzbrojenia na terenie Europy z europejskimi partnerami. Rząd Ukrainy podał, że istnieje już dobrze działający zakład w Niemczech, chcieliby też w Polsce, ale “niestety tak się nie dzieje”.
Rosja
ABW ustaliła, że od 2018 r. właścicielami giełdy Zondacrypto jest bardzo groźna, rosyjska mafia tambowska powiązana z Putinem. Zondacrypto w 2 ostatnie lata miała wydać na reklamę 53 mln zł, z czego większość, bo ponad 37 mln zł na reklamy w TV Republika.
Niespełna 6 mln zł trafiły do TVN, a 4 mln do Polsatu. Są to dane Instytutu Monitorowania Mediów, ale Tomasz Sakiewicz im zaprzecza i twierdzi, że są zawyżone 7x. Wg IMM, w Republice emitowano średnio 18 reklam giełdy dziennie, łącznie niemal 6000.
UE
Polscy lekarze na etacie zarabiają 3x więcej, niż średnia krajowa, a większość z nich na kontraktach zarabia jeszcze więcej. Są więc w czołówce najlepszych – wg tego stosunku – zarobków w Europie – analizuje Pekao. Z 19 analizowanych państw, statystyka ta jest dla lekarzy nieznacznie lepsza tylko w Niemczech, Holandii i Wlk. Brytanii, a zauważalnie lepsza tylko w 2 krajach: Irlandia – ponad 4x i Węgry niemal 5x. W Norwegii, Portugalii i Szwecji jest to ok. 2x.
Iran
Iran zaoferował USA zakończenie wojny i otwarcie cieśniny Ormuz, a negocjacje nuklearne miałyby być przesunięte na później. Kierownictwo Iranu ma być podzielone ws. ustępstw dot. kwestii nuklearnej. Biały Dom podtrzymuje, że nigdy nie zgodzi się na to, żeby Iran miał broń atomową.
USA
NBC News podaje, że wbrew komunikatom Pentagonu, ataki Iranu wyrządziły bazom USA wielkie szkody, a koszt odbudowy może wynieść ponad 5 mld $. Wyszło na jaw, że w pierwszych dniach wojny irański myśliwiec F-5 skutecznie zbombardował bazę USA w Kuwejcie, mimo obrony powietrznej. Irańskie ataki raziły ponad 100 amerykańskich celów na Bliskim Wschodzie.
Węgry
Wg brytyjskich mediów i zwycięzcy węgierskich wyborów, ludzie Orbana w pośpiechu transferują majątki za granicę – mają być inwestowane i wywożone prywatnymi samolotami przez lotnisko w Wiedniu. Politycy Orbana mają szukać możliwości uzyskania wiz w USA. Już w 2025 r. najstarsza córka Orbana wyprowadziła się z mężem do Nowego Jorku.
Wg “The Guardian” trzech bliskich współpracowników Orbana przenosi aktywa do Arabii, Omanu, ZEA, Singapuru i Australii. Magyar dodaje jeszcze USA i Urugwaj. Rodziny blisko powiązane z Orbanem wypisują swoje dzieci ze szkół. Magyar wezwał służby do zatrzymania osób, które wg niego wyrządziły Węgrom wielomiliardowe szkody.
KRLD
Kim Dzong Un otworzył w Pjongjangu muzeum północnokoreańskich żołnierzy poległych m.in. w obwodzie kurskim. Udział wzięli: szef MON Rosji i szef Dumy. Wg północnokoreańskich mediów “dzięki heroicznej walce żołnierzy udaremniono hegemoniczne zamiary i militarne awantury realizowane przez USA i Zachód, a walki miały ogromne „strategiczne znaczenie”.
Na mocy traktatu o wzajemnej obronie Korea Płn. wysłała do obw. kurskiego 14 tys. żołnierzy (szacunkowo), a polegnąć mogło ok. 6 tys.
29.04
Polska
Prezydent Nawrocki zażądał od rządu pilnego raportu po wywiadzie premiera Tuska, w którym ostrzegał przed wojną z Rosją w ciągu kilku miesięcy. Prezydent jako zwierzchnik sił zbrojnych nie był informowany o tak poważnym zagrożeniu. Skrytykował Tuska za podważanie lojalności USA wobec sojuszników, uznając to za działanie zbieżne z interesami Kremla. Prezydenckie Biuro Polityki Międzynarodowej oceniło, że premier „albo jest niepoważny, albo ukrywa kluczowe informacje przed prezydentem”.
Służby rozbiły zbrojny gang, przejmując rekordowe 7 ton kokainy i ketaminy w woj. mazowieckim i łódzkim. Znaleziono też 3 sztuki broni, ponad 250 sztuk amunicji, ok. 100 tys. zł gotówki. Zatrzymano 3 Polaków, którzy trafili już do aresztu z zarzutem przemytu na dużą skalę oraz 30-letnią Wenezuelkę, przekazaną do deportacji.
Nauka
Polscy naukowcy z AGH stworzyli nanowłókna imitujące sierść niedźwiedzia i włosy kaktusa. Powstały lekkie maty termoizolacyjne do zastosowań m.in. w oknach, odzieży i kamuflażu. Włókna mają pusty rdzeń i podwójną otoczkę, zawierają 90% powietrza, które izoluje. Są 1 tys. x cieńsze od ludzkiego włosa.
ZEA
Zjednoczone Emiraty Arabskie od 1 maja wychodzą z organizacji OPEC oraz OPEC+, by przyjąć własną strategię wydobycia surowców. ZEA krytykowały wcześniej kraje arabskie za brak reakcji na ataki Iranu. Były członkiem OPEC od 1967 r.
Korea
Koreańska Kia obniża ceny aut w Europie, bo przegrywa konkurencję z tanimi elektrykami z Chin; tymczasem chińskie BYD zanotowało w marcu 150% wzrost sprzedaży w Europie. Prezes KIA wskazał jednak, że różnica ich cen a chińskich marek w Europie zmalała z 20–25% do 15–20% w 2026 r. Obniżki dot. modeli wciąż droższych o 25%. Kluczowym modelem KIA ma być tani elektryczny crossover EV2 produkowany na Słowacji.
Francja
We Francji zatrzymano 19-letniego Afgańczyka podejrzanego o serię gwałtów na kozach i owcach pod Marsylią. Zwierzęta miały wiązane nogi i ślady przemocy, więc właściciele zainstalowali kamery, uwieczniając nocne wizyty migranta.
UE
Przedsiębiorcy alarmują rząd, że system kaucyjny generuje „ogromne koszty” dla gospodarki oraz apelują o jego wstrzymanie. Sklepy skarżą się na problemy z czystością przy przechowywaniu puszek oraz chaos przy kasach, gdzie nie wszystkie kody kreskowe są akceptowane. System kaucyjny odbiera cenne surowce do odzysku miejskim sortowniom, więc wcześniejsze inwestycje w nowoczesne instalacje przetwarzania odpadów, sfinansowane z podatków, mogą się nigdy nie zwrócić.
Chorwacja
Prezydent Nawrocki zaapelował do USA, by Polska stała się “bramą północy” dla amerykańskiego gazu na całe terytorium Trójmorza. Apel wygłosił w Chorwacji, w towarzystwie liderów tego kraju i Słowacji, a także sekretarza USA ds. energii. Stwierdził, że dla Trójmorza strategicznym partnerem są właśnie Stany. Ponaglił ws. utworzenia Banku Rozwoju Trójmorza. Prezydent Słowacji, Pellegrini, podziękował za inicjatywę Trójmorza prezydentom Polski i Chorwacji.
Nawrocki był pytany o słowa Tuska, czy Polska rzeczywiście wątpi w lojalność USA jako sojusznika. Zapewnił, że Polska nie ma takich wątpliwości i stwierdził, że Stany są jej najważniejszym sojusznikiem. Skrytykował europejską narrację antyamerykanizmu.
Portugalia
Sąd Administracyjny w Lublinie nakazał urzędowi zarejestrowanie homoślubu dwóch kobiet, który zawarty został w Portugalii. Podstawą są wyroki TSUE oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wg prawa UE państwo musi uznawać małżeństwa homo zawarte w innych krajach UE. Wyrok jest nieprawomocny.
Białoruś
Andrzej Poczobut został uwolniony z więzienia na Białorusi po ok. 5 latach i trafił do Polski. Było to możliwe dzięki zatrzymaniu w Polsce ważnych dla Rosji i Białorusi szpiegów oraz współpracy z Rumunią i Mołdawią. Kluczowa była rola Donalda Trumpa i wysłannika USA Johna Coale’a.
30.04
Polska
Łukasz Litewka został pochowany w Sosnowcu, a w ostatnim pożegnaniu uczestniczyły tłumy mieszkańców, bliscy i politycy. Obecni to m.in. prezydent Nawrocki, premier Tusk, marszałek Czarzasty. Litewkę pożegnano salwą honorową. Podczas wniesienia trumny do kościoła zgromadzeni bili brawo.
Natura
Leśnicy z Nidzicy udostępnili internautom transmisję live z gniazda rybołowów zbudowanego na drzewie. Żyje ich w Polsce tylko 40 par.
Nauka
Mikroplastiku jest w otoczeniu mniej, niż mówiły badania. Rękawiczki laboratoryjne fałszowały wyniki. Zostawiają one na próbkach osad mylony z tworzywem sztucznym – na University of Michigan odkryto, że wyniki było zawyżone czasem ponad 1000x. To oznacza, że wiele dotychczasowych badań na świecie i ostrzeżeń o ilości mikroplastiku mogły być błędne.
Francja
Francja do 2027 r. całkiem zrezygnuje z systemu Windows i amerykańskich systemów w urzędach; podobne zmiany planuje Szwajcaria, choć w 10 lat wydała ona na programy Microsoft ok. 1 mld franków. Francja wzoruje się na niemieckim landzie Szlezwik–Holsztyn. Francuski fundusz zdrowia przestał używać aplikacji Teams, Zoom czy Dropbox i przeszedł na francuskie narzędzia, np. Tchap. Państwo przeniesie też dane medyczne z amerykańskiej chmury Azure do końca 2026 r.
Indie
Mieszkaniec Indii przyniósł wykopane z grobu zwłoki zmarłej siostry do banku, by wypłacić pieniądze z jej konta, bo bank biurokratycznie odmawiał wypłaty z braku potwierdzenia zgonu.
Niemcy
Uczniowie wyznający radykalny islam zastraszają innych uczniów i zmuszają ich do zmiany wiary. Wg organizacji Arka w szkołach rosną „mali islamiści”. Problemy zgłaszają nauczyciele w Berlinie. Mówią o nękaniu i izolowaniu dzieci przez uczniów m.in. z Syrii, Iraku i Palestyny.
Wg badania „Motra Monitor” ok. 50% muzułmanów w Niemczech poniżej 40 l. ma skłonności radykalne.
USA
Naukowcy z Wake Forest University School of Medicine znaleźli wspólny genetyczny „program regeneracji” odpowiedzialny za odrastanie kończyn u różnych zwierząt, co sugeruje, że u ludzi też może istnieć częściowy potencjał odrastania. Odkryli, że za regenerację części ciała różnych gatunków odpowiada ten sam mechanizm. Kluczowe są geny SP6 i SP8, aktywne w naskórku podczas odbudowy tkanek. Eksperymentalne usunięcie tych genów blokuje odrastanie kości. Podanie odpowiedniego leku genowego przywróciło tę zdolność u myszy.
Odkrycie pokazuje, że organizm można „skłonić” do skuteczniejszej naprawy ran. U ludzi podobny mechanizm działa częściowo – głównie w obrębie opuszków palców przy zachowanym paznokciu. Brakuje dowodów na możliwość odtworzenia całej ludzkiej kończyny.
Irlandia
Picie kawy zmienia skład bakterii jelitowych, co wpływa na nastrój, pamięć oraz poziom stanów zapalnych – ustalili naukowcy University College Cork, badając 60 osób. Regularne picie napoju zmienia mikrobiom niezależnie od diety. Kawa obniża poziom neuroprzekaźnika GABA, odpowiadającego za regulację lęku i stresu. Kawosze są bardziej impulsywni, ale rzadziej mają objawy depresji. Osoby unikające kawy mają za to lepszą pamięć. Napój działa przeciwzapalnie u osób pijących od 3 do 5 filiżanek dziennie.
Rosja
Szefowa Centralnego Banku Rosji ogłosiła historyczny brak pracowników, który blokuje rozwój gospodarki; bezrobocie w kraju to mniej niż 2%. Prezydent Finlandii mówił, że Rosja traci na froncie od 30 do 35 tys. żołnierzy miesięcznie.
Japonia
Japoński supertankowiec przepłynął cieśninę Ormuz bez płacenia Iranowi; gwarancje bezpieczeństwa rząd japoński wynegocjował z Teheranem. Statek wiezie 2 mln baryłek ropy z Arabii S. Blokada szlaku nie jest szczelna. W jednym dniu przepłynęło tamtędy co najmniej 6 innych statków.
UK
W 2026 r. po raz 1. w historii Wlk. Brytania będzie miała więcej zgonów niż urodzeń; populacja wciąż ma rosnąć z powodu migracji do 72 mln osób w 2054 r.
Szwecja
Osoby z tatuażami mają o 30% wyższe ryzyko zachorowania na czerniaka – wykazali naukowcy z Uniwersytetu w Lund w Szwecji. Porównano statystyki chorych i zdrowych oraz ankiety o tatuażach. Komórki odpornościowe mogą przenosić tusz do węzłów chłonnych. Powoduje to wieloletni stan zapalny, który sprzyja nowotworom. Mały tatuaż podnosi zagrożenie tak samo, jak na całej skórze. Autorzy badania polecają, by osoby z tatuażami częściej używały filtrów UV i regularnie obserwowały ciało.
Chiny
Chiny zagroziły UE odwetem na plan „Made in Europe”, który ma chronić unijny przemysł przed azjatycką konkurencją. Przepisy zakładają, że firmy korzystające z funduszy publicznych muszą używać minimalnej liczby części wyprodukowanych w UE, co uderzy w chińskich producentów elektryków, baterii i stali. Zagraniczne firmy budujące fabryki w UE będą zmuszone do współpracy z lokalnymi partnerami i przekazywania im technologii.
Wg Chin to systemowa dyskryminacja, choć same stosują podobne rozwiązania.
Ukraina
W 2025 r. na granicy z Ukrainą odprawiono 1,3 mln ciężarówek z czego tylko 7,5% miało polskie tablice, gdy przed wojną na Ukrainie Polacy obsługiwali ponad 33% tych przewozów. Ukraińcy mają niższe koszty i tańsze paliwo. Nie muszą też stosować się do Pakietu Mobilności, przez co płacą kierowcom mniej. Do tego polskie firmy tracą pieniądze na powrotach bez ładunku. Ok. 75% polskich aut wraca z Ukrainy pusta, by uniknąć tygodniowego czekania w kolejkach.
1.05
Polska
NBP dostał nagrodę za najlepszą na świecie strategię ochrony gotówki, wręczoną przez Międzynarodowe Stow. ds. Pieniądza (IACA). Skuteczność polskich rozwiązań potwierdziła się w 2022 r., gdy po ataku Rosji na Ukrainę Polacy masowo wypłacali pieniądze z kont. Szef NBP Glapiński podkreślił, że gotówka i własna waluta są kluczowe dla bezpieczeństwa finansowego państwa.
Białoruś
Andrzej Poczobut trafił do szpitala i powiedział, że nie dał się ugiąć w niewoli mimo spędzenia 5 lat w nieludzkich warunkach i tortur, bo chciał, aby Polska była dumna z niego i z Polaków na Białorusi. Po leczeniu Poczobut chce pojechać na posiedzenie europarlamentu. Planuje też powrót na Białoruś mimo ryzyka ponownego aresztu.
Ukraina
Doszło do zamachu na gen. Azatbeka Omurbekowa, rosyjskiego dowódcę odpowiedzialnego za masakrę w Buczy w 2022 r. – ładunek wybuchowy eksplodował w skrzynce pocztowej na klatce schodowej budynku mieszkalnego w garnizonie w Kraju Chabarowskim.
Zginął 1 oficer, a stan zdrowia generała jest nieznany przez rosyjskie tuszowanie sprawy. Ponadto Ukraińcy zniszczyli 2 rosyjskie śmigłowce Mi-28 oraz 2 śmigłowce Mi-17, a co najmniej 1 rosyjski mechanik zginął na miejscu. Przy tym opublikowano nagranie z ataku.
Kanada
Naukowcy z Princess Margaret Cancer Centre odkryli, że komórki raka potrafią przejść w stan „hibernacji”, by przetrwać chemioterapię i wrócić po latach. Badano raka jelita grubego, który przechodzi w stan uśpienia w reakcji na leki (spowolnienie podziałów i oszczędzanie energii, by nie zginąć). Wszystkie komórki nowotworu mają zdolność do takiego przetrwania, a nie tylko ich część.
W badaniach na myszach rak w stanie uśpienia wykorzystywał proces „zjadania samego siebie”, przez co komórki żyły bez pożywienia z zewnątrz. Znowu rósł po zakończeniu leczenia. Badacze zniszczyli raka na dobre, blokując proces „zjadania siebie”. Komórki nie mogły wtedy „zasnąć” i ginęły od leków. Odkrycie wyjaśnia, dlaczego nowotwory często nawracają nawet po intensywnym leczeniu. Daje to szansę na dobicie raka, zanim ten zmutuje i uodporni się na terapię.
Japonia
Japonia wprowadza do armii tanie drony własnej produkcji z tektury i drewna, trudne do wykrycia przez radary. Są lekkie, wodoodporne, kosztują ok. 2,5 tys. $ i można je złożyć w 5 minut. Pozwalają na bezpieczny zwiad. Wojsko chce stworzyć sieć tysięcy takich maszyn, by stale pilnować wysp na południowym zachodzie kraju. To efekt wniosków z wojny w Ukrainie. Japończycy stawiają na dużą liczbę tanich jednorazowych systemów zamiast drogiego sprzętu.
Rosja
Wg Ukrainy, Rosja zwiększyła liczebność sił w Afryce o 8 tys. żołnierzy. Do państw współpracujących z Moskwą dostarczane są drony i szkoleni są lokalni żołnierze. Rosjanie są obecni m.in. w Libii, Sudanie, Burkina Faso, Mali, Nigrze, Czadzie, Gwinei Równikowej i Republice Środkowoafrykańskiej.
Niemcy
Niemiecki koncern zbrojeniowy Rheinmetall notuje 40% wzrostu zamówień i dostaje rocznie 350 tys. zgłoszeń od chętnych do pracy; ma osiągnąć 15 mld € przychodów; zwiększył moc produkcji amunicji artyleryjskiej 14-krotnie, z 70 tys. do 1 mln sztuk rocznie. Niemcy produkują jej teraz więcej niż USA. 65% całej produkcji koncernu trafia do innych krajów NATO. W samych Niemczech ma ok. 11,5 tys. podwykonawców.
USA
Pentagon podał, że wydał dotąd 25 mld $ na operację w Iranie, główny koszt to zużyta amunicja. Chce zwrócić się do Kongresu o 200 mld $ na wojnę z Iranem. Planowany jest też rekordowy budżet obronny – 1,5 biliona $, czyli o 50% więcej r/r. Ma być znacznie zwiększona produkcja amunicji i rakiet precyzyjnych.
Nauka
Polscy naukowcy z PAN, UW oraz uczelni z Gdańska i Lublina opracowali „nanokwiaty”, które dostarczają antybiotyk bezpośrednio do zakażonej kości. To mikroskopijne struktury z białka i fosforanów metali, przypominające kształtem kwiaty, naśladując naturalną budowę kości. Przenoszą lek prosto do miejsca infekcji, więc można zmniejszyć dawki antybiotyków w leczeniu zapalenie kości i szpiku. Materiał wspomaga też regenerację tkanek i szybciej łatane są ubytki po usunięciu chorego szpiku.
02.05
Polska
Polski system ochrony zdrowia załamuje się: rosną kolejki do specjalistów i na badania – pod koniec 2025 r. na pilne przyjęcie do szpitala czekało 125 tys. osób, podczas gdy w 2022 r. było ich 80 tys.
Do specjalistów liczba oczekujących wzrosła z 350 tys. do 800 tys. pacjentów. W neurologii dziecięcej czas czekania na oddział wzrósł z 4 do 44 dni. Liczba pacjentów z 750 do 1750.
Do poradni neurochirurgicznej czeka 40 tys. osób ze średnim czasem oczekiwania pół roku, co grozi nieodwracalnymi zmianami w nerwach. Na kolonoskopię pilnie czeka 60 tys., czas wzrósł do 65 dni, co drastycznie zmniejsza szanse na wyleczenie raka jelita grubego.
Na gastroskopię czeka 40 tys. osób, prawie 4x więcej niż w 2022 r. Prawie 0,5 mln osób czeka w trybie pilnym na fizjoterapię przez średnio 100 dni, co często uniemożliwia powrót do sprawności i pracy.
Kardiologia przestała przyjmować od ręki. Pilne przypadki muszą czekać na oddział średnio 7 dni. W poradniach genetycznych dla dzieci kolejka wzrosła 5x. Na wizytę czeka się 141 dni, co opóźnia podanie nowoczesnych leków.
Ukraina
Policja zatrzymała 4 kolejnych Ukraińców, którzy wręczali lub przyjmowali łapówki za ułatwianie nielegalnego pobytu imigrantów w Polsce (wpadli w Gdańsku i Kartuzach). Powoływali się na wpływy w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim oraz sądzie i urzędzie stanu cywilnego w Kartuzach. W śledztwie od listopada 2024 podejrzanych jest 18 osób. Grozi im 8 lat więzienia.
Liban
Atak dronów Hezbollahu pokazał, że Izrael nie ma skutecznej obrony przed nowym typem tanich dronów sterowanych światłowodem. W niedzielę dron eksplodował uderzając w izraelskich żołnierzy w Libanie. Jeden zginął, a 6 zostało rannych. Drony na światłowód są całkiem odporne na zakłócenia elektroniczne, bo sygnał nie biegnie przez radio. Izrael szuka firm, które stworzą technologię do walki z nimi.
Węgry
Magyar, przyszły premier Węgier, wybrał swojego szwagra na min. sprawiedliwości w nowym rządzie; to adwokat z 20-letnim doświadczeniem, który był w partii Tisza od początku, a razem z Magyarem studiował prawo.
UE
KE chce zmusić Google do przekazywania szczegółowych danych o aktywności w sieci mieszkańców UE – chce mieć dostęp do wpisywanych fraz, języka, typu urządzenia i sposobu wprowadzania pytań (tekst, głos, obraz). System ma rejestrować też zachowanie po wyszukaniu: w co użytkownik kliknął, jak długo czytał stronę i czy przewijał ekran. Celem jest wsparcie konkurencji dla Google. Krytycy mówią, że tak dokładne informacje łatwo połączyć z konkretnymi użytkownikami w Internecie i ich inwigilować.
USA
Dług publiczny USA po raz 1. od dekad jest wart więcej niż cała gospodarka kraju i wynosi 100,2% PKB; przekroczył 31 bln $; rekord z czasów II WŚ to 106% PKB.
Rosja
Ukraińska marynarka zaatakowała w nocy dronami morskimi rosyjskie statki strzegące mostu Krymskiego. Uszkodzono łódź patrolową FSB „Sobol” oraz szybką jednostkę do zwalczania dywersji.
Osobno ukraińskie drony ponownie zaatakowały port Tuapse nad Morzem Czarnym. To 4. taki nalot w tydzień. Wybuchł pożar terminalu morskiego. To jedyna rafineria Rosji w regionie.
Izrael
Izrael odmówił rozładunku rosyjskiego masowca w Hajfie ze skradzionym ukraińskim zbożem po ostrym proteście Kijowa. Ukraina zagroziła Izraelowi sankcjami i wezwała ambasadora na rozmowę. Zełenski skrytykował to, że Izrael w tym roku 4x rozładował transporty zboża z okupowanych, ukraińskich terenów.
Palestyna
Izraelska marynarka wojenna przechwyciła na międzynarodowych wodach statki z pomocą humanitarną dla Strefy Gazy.
Zatrzymano 15 z 60 jednostek Globalnej Flotylli Sumud oraz ok. 175 aktywistów. Wśród nich Polkę, dr Magdalenę Górską z Uniwersytetu Utrechckiego. Izraelskie siły zagłuszyły radio i celowały do wolontariuszy z broni laserowej oraz półautomatycznej. Zatrzymani musieli klęczeć na dziobach łodzi.
Tajwan
Niemcy i Czechy z obawy o reakcję Chin odmówiły zgody na przelot prezydenta Tajwanu, co doprowadziło do odwołania jego wizyty w Afryce. Chiny przekonały afrykańskie kraje na trasie lotu, Seszele, Mauritius i Madagaskar, do odmowy przelotu. Niemcy uznały lądowanie tajwańskiego samolotu w Frankfurcie za „problematyczne”.
Nauka
Naukowcy z Politechniki Wrocławskiej wykazali, że trociny z tartaków mogą wspierać oczyszczanie skażonych gleb z metali ciężkich; zwiększyli nimi pochłanianie kadmu przez rośliny o 30%.
Trociny poprawiały wzrost roślin i poziom chlorofilu. Najlepsze były trociny świerkowe. Efekt był nieoczekiwany: zamiast wiązać kadm w glebie, trociny pobudzały rośliny do intensywniejszego oczyszczania podłoża.
Włochy
Naukowcy wykorzystali AI, by odtworzyć wygląd i ostatnie chwile mężczyzny, który zginął podczas wybuchu Wezuwiusza w 79 r. n.e. Archeolodzy znaleźli szczątki 35–latka, który uciekał z Pompejów, osłaniając głowę ceramicznym naczyniem przed spadającymi kamieniami. AI pozwoliła naukowcom szybko wygenerować realistyczne detale, jak ubiór, oświetlenie i tekstury starożytnego miasta.
PAT
